mánudagur, 19. október 2026 | Síðast uppfært: 20:03 (að rúmenskum tíma)

Ísland: orkufréttir

Mikilvægustu orkufréttirnar frá Ísland: rafmagn, gas, verð og innviðir.

Við opnuðum á Ísland, eftir staðnum sem þú kemur frá. Sýna allar fréttir Fylgja Ísland

Norður með umframorku, suður með hungur: kerfið sem skiptir Íslandi í tvennt

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Tæknisetningin sem Landsvirkjun laumaði í tilkynninguna um atNorth-samninginn — „vegna takmarkana í flutningskerfi raforku er orkuframboð á Norðurlandi meira en sunnanlands” — lýsir dýrustu ímynduðu línu Íslands: flöskuhálsinum milli landshluta, sem veldur því að laus megavött á Akureyri eða Blönduósi komast ekki til viðskiptavinaraðarinnar á suðvesturhorninu. Afleiðingarnar sjást þegar í staðsetningarákvörðunum — gagnaverin flytjast norður, þar sem fastir samningar eru mögulegir —, á meðan styrking meginflutningskerfisins situr föst í sama leyfavölundarhúsi og tefur virkjanirnar. Eitt land með eitt kerfi, en tvo markaði de facto.

Greiningar

Hvers vegna byggir hundrað prósent endurnýjanlega landið aftur

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Séð úr fjarlægð virðist orku-Ísland löngu fullklárað: rafmagn alfarið endurnýjanlegt, jarðvarmahitun nánast algild, álútflutningur sem rafhlaða umframorkunnar. Séð nálægt gengur eyjan í gegnum þéttustu framkvæmdavertíð síðasta hálfan annan áratug: fyrsta vindorkuverið gangsett í Vaðölduveri, fjórða vélin samningsbundin í Sigöldu, Hvammsvirkjun með öll leyfi og opið framkvæmdasvæði, göngin við Sultartanga víkkuð. Skýringin rúmast í setningu sem framkvæmdastjóri vatnsafls Landsvirkjunar sagði opinberlega: eftirspurnin fer fram úr framboðinu á allra næstu árum. Prósentufullkomnun orkublöndunnar segir ekkert um magnið — og Ísland, með rafvæðingu samgangna, netþjóna og iðnað við dyrnar, er einfaldlega uppiskroppa með laus megavött.

Markaður

Elma: nýr leikmaður við borð íslenskrar orku

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Samorka — sameiginleg rödd íslenskra orku- og veitufyrirtækja — kynnti nýjasta félagsmann sinn: orkuviðskiptafyrirtækið Elmu, en inngönguskilaboð þess segja meira en sýnist: „mikilvægt að vera við borðið”. Á markaði sem sögulega hefur verið undir stjórn fárra samþættra framleiðenda markar tilkoma og efling sérhæfðra viðskiptafyrirtækja — sem kaupa, selja og verja áhættu án þess að eiga eina einustu vél — hljóðláta þroskun íslenska heildsölumarkaðarins: þar sem milliliðir sem lifa á verðmun birtast, þar eru loksins til verð sem eru ólík, samningar sem ganga kaupum og sölum og áhætta sem borgar sig að verja.

Orkustefna

„Rafvæðum Evrópu”: ræða von der Leyen lesin frá rafvæddri eyju

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Brusselskrifstofa Samorku, samtaka orku- og veitufyrirtækja á Íslandi, benti félagsmönnum sínum á lykilkafla stefnuræðu Ursulu von der Leyen um stöðu sambandsins: rafvæðingin sem miðlægt verkefni evrópskrar samkeppnishæfni — „rafvæðum Evrópu”. Fyrir lesendur í Reykjavík hefur skilaboðið sérstakt bragð: Ísland er þegar, áratugum saman, rafvæddasta hagkerfi álfunnar — jarðvarmahitun í níu af hverjum tíu húsum, hundrað prósent endurnýjanlegt rafmagn, stóriðja knúin vatnsaflsstöðvum. Hvað hin Evrópa getur lært af norrænu undantekningunni — og hvað nákvæmlega er ekki hægt að afrita — verður skyndilega umræða um iðnstefnu álfunnar.

Endurnýjanleg orka

Íslenskur jarðvarmi á heimssviðinu: frá Calgary til Hörpu

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Á heimsþingi jarðvarma í Calgary lék Ísland hlutverkið sem umheimurinn hefur lengi eignað því: opinber meðgestgjafi viðburðarins, með Bjarna Pálsson — framkvæmdastjóra vinds og jarðvarma hjá Landsvirkjun — sem forseta Alþjóða jarðvarmasamtakanna, og með 15 manna sendinefnd sérfræðinga sem kynntu allt frá toppvélinni á Þeistareykjum til fyrstu alþjóðlegu samantektarinnar á náttúrulegri og iðnaðarlegri losun jarðhitagasa, skrifaðrar innan IEA Geothermal. Framhaldið flyst heim: í maí færir alþjóðlega ráðstefnan Iceland Geothermal heimsiðnaðinn í Hörpu í Reykjavík, undir yfirskriftinni „Geothermal for a Changing World”.

Nýjustu fréttir

Rafmagn

Nóttin þegar 6.000 hleðslustöðvar þögnuðu

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Uppfærslan sem kynnt var sem „stórt skref fram á við” hófst með bilananótt: samtímis uppfærsla smáforritsins og alls stjórnkerfisins fyrir um 6.000 hleðslupunkta Orku náttúrunnar — smásöluarms veitufyrirtækis höfuðborgarinnar — skildi íslenska ökumenn eftir án hleðslu frá kvöldi til morguns, suma með óhlaðna bíla heima. „Þetta er stór endurnýjun, ekki bara appið heldur allt stýrikerfi hleðslustöðvanna… einn vefþjónn var að stríða okkur í gærkvöldi,” útskýrði Úlfar Linnet, forstöðumaður lausna fyrir einstaklinga og fyrirtæki, og fullvissaði um að notendur „muni sjá gæðin” í nýja kerfinu. Atvikið, smátt í sjálfu sér, vekur alls ekki smáa spurningu: hversu mikið af mikilvægum innviðum hangir á einni uppfærslu?

Orkuverð

Eyja án hráolíu telur birgðir sínar: dísilviðvörun Evrópu

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Undir kauphallarfréttinni — „olíubirgðir að klárast og krísa líkleg” — liggur fyrir Ísland mjög áþreifanleg spurning: hvað þýðir það fyrir eyju í Atlantshafi að evrópskar olíuhreinsistöðvar verði uppiskroppa með dísil? Merkin sem viðskiptapressan hefur safnað eru hörð: Sádi-Arabía hefur varað evrópska viðskiptavini við að hráolíusendingar geti tafist, Úkraína ræðst kerfisbundið á rússnesku hreinsistöðvarnar sem framleiddu dísil álfunnar, Kína tæmdi og fyllir nú aftur neyðarbirgðir sínar og Goldman Sachs sér verð yfir 120 dölum sem möguleg. Ísland flytur inn hvern lítra — einkum dísil, fyrir fiskiskipaflotann, vegasamgöngur og neyðarrafstöðvar — og reiðir sig á sömu norrænu keðjurnar sem þynnast sjáanlega.

Markaður

Brent í 105 dölum: olíukreppan séð frá Reykjavík

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Íslenskir viðskiptamiðlar fylgjast daglega með markaði sem neitar að róast: flæðið um Hormuz-sund hefur að hluta jafnað sig — um 13 milljónir tunna á dag flytja Sádi-Arabía, Írak og Sameinuðu furstadæmin nú út, á móti 19 fyrir stríð Bandaríkjanna og Ísraels við Íran —, en Brent situr fast við 105 dali, nærri tvöfalt hærra en 60 dalirnir í ársbyrjun. Skýring greinenda: flutningakeðjan er orðin „flóknari og dýrari”, með umskipunum á hafi úti og tankskipum leigðum á yfir milljón dali á dag, á móti innan við hundrað þúsund í fyrra; útflutningur Írans hefur nánast stöðvast; Goldman Sachs útilokar ekki 120 dali; og forstjóri Chevron, Mike Wirth, dregur saman: svigrúm heimsins til viðbragða er „nánast ekkert”.

Orkuverð

VSK á eldsneyti stekkur úr 11 í 24%: verðbólgan fer í 5,9%

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Íslensk hagskýrslugerð mældi í september nákvæmlega hvað lok skattaívilnunar kosta: með endurkomu virðisaukaskatts á bensín og dísil úr 11% lækkuðu þrepi í 24% almenna þrepið, þann 1. september, hækkaði bensín um 16,1% og dísilolía um 18,1% á einum mánuði og ýttu saman vísitölu neysluverðs upp um 0,43 prósentustig — þar af 0,32 eingöngu VSK-áhrifin. Ársverðbólgan fór þannig í 5,9%, það mesta frá ágúst 2024; alþjóðleg flugfargjöld, sem lækkuðu um 11,7%, milduðu það sem þau gátu. Hagstofan bendir þurrlega á: eldsneyti hefði hækkað hvort sem er — heimsmarkaður olíunnar sá um það.

Fleiri fréttir

Greiningar

3,5 prósent af rafmagni Íslands: bylgja gagnaveranna

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Talan sem Landsvirkjun gerði opinbera samhliða stækkun Borealis-samningsins á Blönduósi setur loksins mælikvarða á fyrirbæri ársins: gagnaver nota nú rúmlega 70 megavött, eða um 3,5% af allri raforku Íslands — og stefnan er aðeins ein, með Borealis að tvöfalda starfsstöð sína, atNorth að stækka á Akureyri og 100 megavatta verkefnið á Bakka við sjóndeildarhringinn. „Umbreytingin í rekstri gagnavera undanfarin misseri er í takt við stefnu Landsvirkjunar um að styðja við stafræna vegferð samfélagsins,” segir Hörður Arnarson forstjóri; starfsbróðir hans hjá Borealis, Björn Brynjúlfsson, sér Ísland sem „öflugan þátttakanda í aðfangakeðju gervigreindar”. Evrópusambandið stefnir á sama tíma að því að þrefalda reiknigetu sína á fimm til sjö árum.

Markaður

12 græn megavött á Akureyri: norðrið selur það sem suðrið vantar

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Samningurinn sem Landsvirkjun undirritaði við gagnaver atNorth á Akureyri — allt að 12 megavött af forgangsorku í fimm ár, frá síðari hluta næsta árs, með upprunaábyrgðum inniföldum — geymir í einni tæknilegri setningu alla raforkulandafræði Íslands: „vegna takmarkana í flutningskerfi raforku er orkuframboð á Norðurlandi meira en sunnanlands og því hægt að gera langtímasamninga um forgangsorku við fyrirtæki í þeim landshluta”. Þýtt: eyjan á í raun tvo markaði — yfirskráð suður, þar sem nýir viðskiptavinir bíða í röð, og norður með laus megavött, sem aðeins sá sem flytur notkun sína þangað getur keypt.

Greiningar

101 milljarðar króna í netþjónum: þversögnin sem styrkir krónuna

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Tollskýrslur Íslands framleiddu efnahagsgátu ársins: innflutningur á tölvum og skrifstofubúnaði náði 101 milljarði króna á fyrri helmingi 2026 einum — nánast allt vélbúnaður fyrir gagnaver —, vöruskiptahallinn fór í 177 milljarða, viðskiptajöfnuðurinn sýndi um 150 milljarða mínus… og krónan styrktist um 4,8%. Lausnin, sem greining Landsbankans býður: netþjónarnir eru keyptir og fjármagnaðir erlendis af erlendum eigendum gagnaveranna, þannig að innflutningurinn fer í hagtölurnar án þess að nokkur króna sé seld — á meðan framkvæmdasvæði þeirra og innlendir innviðir kaupa krónur í stórum stíl.

Geymsla og rafhlöður

Miðlunarlónin: rafhlaðan sem vindurinn hleður á veturna

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Rökin sem Landsvirkjun notar til að réttlæta innkomu sína í vindorku eru hvorki verð né tíska, heldur athugun vatnafræðings: íslenski vindurinn blæs harðast einmitt í þeim mánuðum þegar árnar skila minnstu — á veturna, þegar jöklabráðin stendur í stað og miðlunarlónin lækka. Hver megavattstund sem vindmyllurnar í Vaðölduveri framleiða á desembernóttum er megavattstund af vatni sem situr eftir í lóninu fyrir álagstopp morgunsins. Í fjarveru efnarafhlaðna, sem eyjan á nánast engar, leika vatnslónin hlutverk þjóðarrafgeymisins — og vindurinn verður, þvert á innsæi, tækið sem hleður þau.

Raforkukerfi

Sumar stóru viðgerðanna: spennir úti í Búrfelli, skemmd í Sigöldu

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Tæknikrónika íslenska sumarsins sýnir hve miklu má gera við í kerfi þegar náttúran vinnur með: 5. júlí bilaði spennir 3 í Búrfelli og skar tímabundið 90 megavött af vinnslugetu Landsvirkjunar — þar til 11. júlí þegar einingin komst aftur í lag; í Sigöldu fundu skoðanir skemmd í malbikskápunni sem þéttir stífluna, og fór hún strax í viðgerð; og Sultartangastöð eyddi hálfu ári úr rekstri vegna víkkunar aðrennslisganganna, með endurkomu áætlaða 1. október. Allt þetta án skerðinga — því full lón óvenjulegs vatnsárs bættu upp hverja fjarveru.

Rafmagn

„Eftirspurninni verður ekki mætt”: viðvörun framkvæmdastjóra vatnsaflsins

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Grein Gunnars Guðna Tómassonar, framkvæmdastjóra Vatnsafls hjá Landsvirkjun, segir umbúðalaust það sem opinberar tilkynningar hafa árum saman sneitt hjá: „líkur eru á að raforkuþörf samfélagsins verði ekki uppfyllt á allra næstu árum”. Þetta er ekki spádómur heldur staðreynd — spár Orkustofnunar og Landsnets hafa lengi endurtekið hana og verkefni um nýja orkuvinnslu hafa árum saman setið föst í völundarhúsi leyfa og kærumála. Falinn varasjóður kerfisins er minni en talið er: íslenski vatnsaflsflotinn er nýttur með því allra besta sem þekkist í heiminum, þannig að „laust stýranlegt afl er takmarkaðra en margur hyggur”.

Fyrirtæki

250 megavött í sjö ár: Norðurál og Landsvirkjun skrifa undir á ný

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Álver Norðuráls á Grundartanga og Landsvirkjun hafa undirritað raforkusamning fyrir tímabilið 2027–2033: allt að 250 megavött árlega, í framhaldi af viðskiptasambandi sem hófst 1997 með fyrstu 100 megavöttunum. „Hann tryggir fyrirsjáanleika sem er mikilvægur í okkar rekstri, sérstaklega í ljósi þeirra krefjandi aðstæðna sem uppi eru í orkuöflun hér á landi,” segir Gunnar Guðlaugsson, forstjóri álversins; starfsbróðir hans hjá Landsvirkjun, Hörður Arnarson, undirstrikar nær þriggja áratuga sameiginlegan vöxt. Undirritunin kemur í lok dramatísks árs á Grundartanga: bilunin í október skar niður framleiðsluna, en álverið kemst í fulla afkastagetu mun fyrr en áætlað var — og seljandinn fékk tekjutapið bætt úr tryggingum.

Fyrirtæki

20 milljarða króna arður — og 110 á fimm árum

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Aðalfundur Landsvirkjunar samþykkti 165 milljóna Bandaríkjadala arðgreiðslu í ríkissjóð — um 20 milljarða króna á gengi dagsins — og færir það heildargreiðslur vegna rekstraráranna 2021–2025 í um 110 milljarða. Félaginu stýrir áfram stjórn undir formennsku Brynju Baldursdóttur og tölurnar að baki rausnarskapnum standa í nýjustu uppgjörum: 11 milljarða króna hagnaður af grunnrekstri á fyrsta ársfjórðungi einum, tekjur upp um 10% á betri verðum til stórnotenda, 65% eiginfjárhlutfall. Fyrir fjárlög 400.000 manna þjóðar eru vatnsaflsstöðvarnar orðnar, hljóðlega, önnur útflutningsstoðin — sú sem greiðir í krónum, beint til ríkisins.

Fyrirtæki

Síðasta skuldabréfið með ríkisábyrgð greitt upp eftir 20 ár

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Landsvirkjun hefur greitt upp síðasta skuldabréf sitt með ábyrgð íslenska ríkisins — 150 milljóna evra bréf, jafnvirði um 21 milljarðs króna, gefið út árið 2006 undir EMTN-ramma félagsins til að fjármagna Kárahnjúkavirkjun. Frá þessari stundu er ekkert lán orkufyrirtækis þjóðarinnar lengur með opinberri ábyrgð: það fjármagnar sig alfarið á grundvelli eigin fjárhagsstyrks. Fyrir fyrirtæki sem fyrir tveimur áratugum gat ekki tekið lán á mörkuðum án undirskriftar ríkisins er þetta táknræn lokun heils kafla — þess þar sem íslensk orka óx á lánstrausti skattgreiðandans.

Orkustefna

Úrskurðarnefndin hafnar stöðvun framkvæmda við Hvammsvirkjun

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála hefur hafnað kröfu náttúruverndarsamtaka um að stöðva undirbúningsframkvæmdir við Hvammsvirkjun, sem hófust á grundvelli framkvæmdaleyfis Rangárþings ytra. Rök nefndarinnar teikna nákvæmlega upp nýja íslenska jafnvægið: virkjunarleyfi til bráðabirgða frá Umhverfis- og orkustofnun liggur fyrir; framkvæmdasvæðinu hefur þegar verið raskað, svo stöðvun bjargar engu ósnortnu; verulegt fjárhagslegt tjón gæti hlotist af stöðvun; og framkvæmdirnar virðast í samræmi við deiliskipulag. Efniskrafan — að framkvæmdaleyfið verði fellt úr gildi — er enn til meðferðar og niðurstöðu að vænta áður en undirbúningsframkvæmdum lýkur í janúar.

Vatnsorka

Öll leyfi í höfn: Hvammsvirkjun, áttunda stöðin á Þjórsársvæðinu

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Eftir eina lengstu leyfissögu í orkusögu Íslands tilkynnir Landsvirkjun að öll lykilleyfi Hvammsvirkjunar séu ýmist útgefin eða formlega samþykkt til útgáfu: endurnýjað virkjunarleyfi frá Umhverfis- og orkustofnun 12. desember 2025, framkvæmdaleyfi sveitarfélaganna Rangárþings ytra (25. febrúar) og Skeiða- og Gnúpverjahrepps (18. mars), byggingarleyfi fyrsta áfanga — stöðvarhús, flóðgáttir, inntaks- og fiskvegsmannvirki — undirrituð í mars. Jarðvegsframkvæmdir voru boðnar út með sex tilboðum, allir stórir verkþættir fara í útboð á árinu 2026 og gangsetning er áætluð 2030: áttunda vatnsaflsstöðin á Þjórsár- og Tungnaársvæðinu.

Vatnsorka

Úr 150 í 215 megavött: Sigalda bætir við fjórðu vélinni

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Landsvirkjun hefur, að loknu útboði, undirritað samningana sem hrinda stækkun Sigöldustöðvar af stað: íslenski verktakinn Ístak reisir viðbygginguna fyrir nýju vélina — kostnaðaráætlun fyrirtækisins fyrir verkið var rúmir 6,7 milljarðar króna — og þýska fyrirtækið DSD Noell afhendir ristar, lokur og fallpípu, með tilboði upp á tæpa 2 milljarða. Fjórða vélasamstæðan, 65 megavött, ásamt sinni eigin fjórðu þrýstipípu, hækkar stöðina úr 150 í 215 megavött og er gangsetning áætluð um áramótin 2029–2030. Þetta er stærsta skrefið í þeirri stefnu að sækja nýtt afl í gamlar stöðvar áður en nýir dalir fara undir vatn.

Vindorka

Fyrsta vindorkuver Íslands komið í gang í Vaðölduveri

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Í landi sem hefur framleitt rafmagn í heila öld eingöngu úr vatni og gufu er 15. september 2026 dagsetning sem fer í kennslubækurnar: Daði Már Kristófersson fjármálaráðherra staðfesti, frá nýrri stjórnstöð Landsvirkjunar, að fyrsta vindorkuver Íslands — Vaðölduver, á hraun- og sandsléttunni austan Þjórsár — skilar rafmagni inn á kerfið. Fjórtán vindmyllur eru risnar; fjórtán til viðbótar rísa á næsta ári og árið 2027 verður allt verið, 28 vindmyllur, komið í fullan rekstur. Hver vindmylla vegur um 582 tonn og nær 150 metrum með spaða í hæstu stöðu — „tvær Hallgrímskirkjur”, eins og verkfræðingar orkufyrirtækis þjóðarinnar mæla það.

Innflutningur / Útflutningur

Evrópski netapakkinn, lesinn frá eina landinu án millilandatenginga

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Evrópuþingið mótar afstöðu sína til „European Grids Package” — lagapakkans sem ætlað er að hraða meginlínum og millilandatengingum álfunnar —, og íslensku samtökin Samorka fylgjast með málinu frá Brussel fyrir félagsmenn sína, ásamt árlegri Power Barometer greiningu Eurelectric sem kynnt var í lok mánaðarins. Íslenska sjónarhornið er einstakt í Evrópu: eina land Evrópska efnahagssvæðisins án nokkurs sæstrengs til nágranna, sem tekur samt þátt í innri orkumarkaðnum gegnum regluverkið, upprunaábyrgðir og fyrirtæki virk á norrænum mörkuðum. Þegar meginlandið setur lög um víra les landið án ytri víra annað: reglurnar sem munu móta markað þess jafnvel án eðlisfræði viðskiptanna.

Vatnsorka

Sultartangi snýr aftur 1. október, eftir hálft ár af göngum

RITSTJÓRN EUROENERGY | Ísland | 29. sep. 2026

Á morgun, ef áætlunin heldur, lýkur einni óvenjulegustu aðgerð íslenskrar vatnsaflssögu: Sultartangastöð — 120 megavött í Þjórsárkeðjunni — fer aftur í rekstur eftir sex mánaða algjört stopp, á meðan verktakar víkkuðu aðrennslisgöng hennar. Tilboðin voru opnuð 3. mars, þrjú bárust, framkvæmdir hófust 1. apríl og endurræsingardagurinn var fastsettur frá upphafi: 1. október, á undan notkunarvetri. Heil stöð tekin úr kerfinu í hálft ár, án skerðinga — lúxusinn sem aðeins ár með full lón gat greitt.

Verð næsta dags í dag í Rúmeníu (€/MWh)

00:00	251,76
01:00	240,99
02:00	236,46
03:00	235,03
04:00	238,95
05:00	239,33
06:00	266,30
07:00	324,53
08:00	310,66
09:00	279,58
10:00	260,47
11:00	241,75
12:00	219,92
13:00	197,19
14:00	199,46
15:00	218,39
16:00	238,74
17:00	289,14
18:00	356,63
19:00	342,28
20:00	350,79
21:00	377,66
22:00	375,19
23:00	360,24