Síðasta skuldabréfið með ríkisábyrgð greitt upp eftir 20 ár

Til eru fjárhagslegir áfangar sem segja meira en ársskýrslur. Uppgreiðslan í haust er einn þeirra: tveir áratugir íslenskrar orkusögu lokast með einfaldri greiðslufyrirmælum.

Bréfið og tími þess. 2006: Ísland byggði Kárahnjúkavirkjun, stærstu vatnsaflsstöð landsins, fyrir álverið á Reyðarfirði — umdeildasta og dýrasta verkefni í sögu eyjunnar. Fjármögnun þess krafðist ódýrra milljarða og ódýrt þýddi þá aðeins eitt: ríkisábyrgð, þar sem ríkið tók í reynd lán fyrir hönd fyrirtækisins. 150 milljóna evra skuldabréfið undir EMTN-rammanum bar þessa byggingu í erfðaefninu.

Leiðin hingað. Um árabil hefur Landsvirkjun markvisst lækkað hlutfall ábyrgðarlána, með yfirlýst markmið um algjört afnám: methagnaður, háar arðgreiðslur til ríkisins og samhliða hraðar uppgreiðslur. Matsfyrirtækin fylgdu leiðinni með ítrekuðum hækkunum — félagið tekur í dag lán í eigin nafni á kjörum sem Kárahnjúkakynslóðin hefði ekki látið sig dreyma um án ríkisins að baki.

Hvað þýðir núll ábyrgðir. Fyrst, bókhaldslegur sannleikur: áhætta félagsins situr ekki lengur í opinbera efnahagsreikningnum og arðgreiðslurnar — 20 milljarðar króna bara í ár — koma án falinna skuldbindinga. Síðan agi: fyrirtæki sem fjármagnar sig sjálft vegur fjárfestingar sínar á markaðsforsendum, ekki pólitískum. Og loks evrópsk samhverfa: á meðan mörg meginlandsfyrirtæki biðja um opinberar ábyrgðir fyrir fjárfestingarbylgju sína hefur fyrirtæki 400.000 manna eyju lokið við að greiða sínar.

Rím sögunnar. Peningarnir þeir byggðu stöðina sem knýr álútflutninginn enn í dag. Skuldin er horfin; stöðin stendur. Ekki endar hver ríkisábyrgðarsaga svona — en þegar hún gerir það er vert að skrá það.

Fyrirtæki svæðisins, í fréttastraumnum.