Hvers vegna byggir hundrað prósent endurnýjanlega landið aftur

Til er sjónblekking orkuskiptanna: landið sem náði hundrað prósent endurnýjanlegu virðist geta staðið kyrrt. Íslenska dæmið tætir hana kerfisbundið í sundur — og útskýrir hvers vegna „grænt” og „nóg” eru tvö ólík vandamál.

Hungurskráin. Hverjir biðja um megavöttin: gagnaverin, frá 70 upp í hundruð; álverin sem framlengja samninga sína — Norðurál skrifaði nýverið undir til sjö ára; rafvæðing bílaflotans, knúin af ríkinu með niðurfellingum og stöðvum; nýju atvinnugreinarnar sem banka á dyrnar, frá Bakka til laxeldis á landi. Hverjir bjóða: vatnsaflskerfi nýtt að mörkum ágætisins, án falinna varasjóða, og jarðvarmi sem vex hægt, borholu fyrir borholu.

Svarið í þremur lögum. Ísland byggir samtímis á öllum þremur mögulegu ásunum: ný orka — Hvammsvirkjun, fyrsta stóra virkjunin á nýjum farvegi frá 2007; nýtt afl á gamla vatninu — viðbótarvélarnar í Sigöldu og, áður, Búrfell II; og beinlínis nýr orkugjafi — vindurinn í Vaðölduveri, sem fyllir upp í vatnafræðina einmitt í fátæku mánuðum hennar. Auk þunga viðhaldsins — víkkuð göng, viðgerðar stíflur — sem heldur núverandi flota í fullri nýtingu.

Bremsan sem eftir stendur. Ekki peningarnir — þjóðarfyrirtækið er án ríkistryggðra skulda og greiðir metarð — heldur leyfin: ára kærumál fyrir hvert verkefni, opinberlega viðurkennd sem meginorsök seinkunar framboðsins. Ísland sannar óviljandi að ekki einu sinni loftslagssamstaða styttir málsmeðferðina.

Lexían fyrir meginlandið. Hundrað prósent markmiðið er ekki endamark heldur upphafspunktur: handan þess hefst hin raunverulega spurning — hversu mikla hreina orku viltu eiga. Ísland svarar núna, með byggingarkrönunum.

Greiningar svæðisins, í fréttastraumnum.