„Rafvæðum Evrópu”: ræða von der Leyen lesin frá rafvæddri eyju

Þegar Brussel tilkynnir stefnu sína hlusta litlir markaðir með tveimur eyrum: einu fyrir reglur, öðru fyrir tækifæri. Ræðan sem gerði rafvæðinguna að evrópsku merki verðskuldar íslenskan lestur — því eyjan er, óviljandi, frumgerð hinnar boðuðu stefnu.

Hvað ræðan sagði. Formúlan „rafvæðum Evrópu” fléttar saman þrjá þræði: samkeppnishæfni — ódýrt og hreint rafmagn sem iðnaðarforskot; öryggi — hver rafmögnuð teravattstund kemur í stað jarðefnainnflutnings; og loftslagið. Evrópski netapakkinn sem Evrópuþingið mótar nú afstöðu til og loftvogir iðnaðarins — Eurelectric kynnti ársgreiningu sína einmitt í lok mánaðarins — fullkomna myndina: rafvæðingin er orðin opinber mælikvarði framfara.

Lesturinn frá Reykjavík. Ísland fór þessa leið hálfri öld fyrr, af ástæðum sem tengjast ekki dyggð: olíukreppa áttunda áratugarins ýtti kolalausri eyjunni að eigin vatni og gufu. Niðurstaðan er viðmiðunarhagkerfi rafvæðingarinnar — og lexíusafn: að hitaveituinnviðir byggjast á áratugum, ekki kjörtímabilum; að iðnaðurinn eltir ódýru orkuna, ekki öfugt; og að ekki einu sinni fullkomlega grænt kerfi sleppur við klemmur — Ísland deilir í dag um hverjum það gefur megavöttin sem eftir eru, nákvæmlega eins og jarðefnagrannar þess.

Það sem afritast ekki. Jarðfræðin. Engin tilskipun flytur Mið-Atlantshafshrygginn undir Rínarlönd. En vélbúnaðurinn — gjaldskrár sem umbuna rafvæðingu, langtímaskipulag, opinber fyrirtæki með skýrt umboð — er eftirmyndanlegur, og íslensku samtökin kenna hann nú í Brussel með æðstu rökunum: hjá okkur hefur þetta virkað í fimmtíu ár.

Niðurstaðan. Evrópa lofar að verða það sem Ísland er þegar. Fyrir eyjuna þýðir það stöðu fyrirmyndar — og meginlandsmarkað sem mun kaupa æ meira af einmitt þeirri sérþekkingu sem hún hefur til sölu.

Stefnumál svæðisins, í fréttastraumnum.