„Eftirspurninni verður ekki mætt”: viðvörun framkvæmdastjóra vatnsaflsins

Til er tegund greina sem fyrirtæki birta sjaldan: sú þar sem framkvæmdastjóri útskýrir opinberlega hvers vegna vara fyrirtækisins muni ekki duga öllum. Hún er lestrarins virði einmitt vegna sjaldgæfni sinnar.

Greiningin. Þrjár setningar draga saman íslensku stöðuna. Ein: eftirspurnin fer fram úr framboðinu á allra næstu árum — ekki fræðilega, heldur líklega. Tvö: orsökin er ekki skortur á verkefnum heldur leið þeirra — „illa hefur gengið að koma verkefnum tengdum aukinni raforkuvinnslu í gegnum flókið leyfisveitinga- og kæruferli”. Þrjú: blekking varasjóðsins — óaðfinnanlega rekið vatnsaflskerfi á enga gleymda megavött í skúffum; einmitt rekstrarágæti gerir lausu spássíuna lágmarks.

Tæknilega svarið. Ef árleg orka er til en toppafl vantar er lausnin að auka uppsett afl á núverandi vatni: viðbótarvélar í gömlum stöðvum. Búrfell II, gangsett 2018 með 100 megavött, var fyrsta skrefið; Sigalda, með fjórðu 65 megavatta vélina nú samningsbundna, er annað; listinn heldur áfram með fleiri stöðvar. Hver slík vél bætir við sveigjanleika — einmitt vörunni sem vantar á krítískum stundum vetrarins.

Það sem nýjar vélar leysa ekki. Stækkanir færa ekkert nýtt vatn — sömu lón tæmast bara hraðar þegar á þarf að halda. Þess vegna þarf kerfið samhliða nýja orku Hvammsvirkjunar og vindinn í Vaðölduveri, sem blæs á veturna einmitt þegar lónin fá minnst.

Lærdómurinn fyrir evrópskan lesanda. Fyrsta hundrað prósent endurnýjanlega land heims lifir sína eigin þversögn: enginn kreppuinnflutningur, ekkert jarðefnaeldsneyti — einfaldlega hagkerfi sem vex hraðar en leyfin. Sá sem heldur að aðeins jarðefnakerfi eigi biðraðir finnur hér hið fullkomna gagndæmi.

Kerfið í rauntíma, á Íslandssíðunni.