Elma: nýr leikmaður við borð íslenskrar orku

Raforkumarkaðir fæðast tvisvar: fyrst þegar þeir eru gefnir frjálsir á pappír, síðan þegar leikmennirnir birtast sem ættu ekkert erindi í raunverulega einokað kerfi. Innganga hreins viðskiptafyrirtækis í samtök greinarinnar er hógvært merki úr síðari flokknum.

Hvað gerir kaupmaður án véla. Kaupir orku af framleiðendum og endurselur hana söluaðilum eða stórnotendum; tekur stöður í framvirkum samningum; býður iðnaðarviðskiptavinum verðvörn til mánaða eða ára. Á þroskuðum norrænum mörkuðum eru slík fyrirtæki bandvefur kerfisins — þau sem breyta líkamlegum megavöttum í fjármálaafurðir sem raunhagkerfið notar til að skipuleggja kostnað sinn.

Hvers vegna fyrst núna á Íslandi. Eyjamarkaðurinn var áratugum saman markaður langra tvíhliða samninga milli Landsvirkjunar og stóriðjunnar, með afganginn af kerfinu stilltan stjórnsýslulega. Það sem breyttist: eftirspurnin náði framboðinu, verðin fóru að hreyfast — og að svíða — og meðalstórir notendur, frá gróðurhúsum til fiskvinnslu, uppgötvuðu að verðáhætta er áhætta sem má stýra, ekki örlög. Nákvæmlega syllan fyrir kaupmann.

Táknmál stólsins. Orðalag Elmu — mikilvægi þess að vera „við borðið” — beinist að umræðunum þar sem reglur jöfnunarmarkaðarins, upprunaábyrgðanna og væntanlegrar íslenskrar orkukauphallar eru skrifaðar. Þegar kaupmennirnir eiga líka stól við hlið framleiðenda og dreifiveitna viðurkennir stofnanaarkitektúrinn að markaðurinn hefur fleiri hæðir en vélina og innstunguna.

Hvað ber að fylgjast með. Seljanleikinn: markaður með milliliðum krefst umsvifa sem næra þá. Milli aflskortsins sem ýtir verðum upp og viðskiptavina sem leita verndar virðist hráefni íslensku orkuviðskiptanna — sveiflurnar — því miður og sem betur fer tryggt.

Markaðir svæðisins, í fréttastraumnum.