Słowa rynku energii elektrycznej
Pojęcia, które pojawiają się w całym serwisie, wyjaśnione wraz z ich praktycznymi skutkami — dlaczego kraj ma kilka cen, dlaczego średnia jest ważona czasem trwania, dlaczego ujemna cena nie jest pomyłką.
Rynek dnia następnego
Aukcja, na której sprzedaje się energię elektryczną na następny dzień.
Codziennie, do ustalonej godziny, wytwórcy podają, ile są gotowi sprzedać i po jakiej cenie, a sprzedawcy — ile chcą kupić. Tam, gdzie obie krzywe się przecinają, powstaje cena dla każdego interwału następnego dnia. To najbardziej przejrzysty rynek energii elektrycznej w Europie, bo wynik jest publikowany w całości. Pozostała część handlu — umowy długoterminowe, rynek dnia bieżącego, bilansowanie — nie jest tak samo widoczna.
Obszar rynkowy
Terytorium, na którym energia elektryczna ma jedną cenę.
Wewnątrz obszaru rynkowego energią elektryczną handluje się tak, jakby sieć w jego obrębie była nieograniczona: nie ma znaczenia, z którego końca pochodzi energia, cena jest ta sama. Granice obszarów przebiegają tam, gdzie sieć naprawdę jest wąskim gardłem. Dlatego Włochy mają siedem obszarów, a Norwegia pięć, podczas gdy Niemcy i Luksemburg dzielą jeden. Kraj to nie obszar, a mylenie tych pojęć daje liczby, które nie opisują żadnej umowy.
Zobacz: Ceny według obszarów
EUR/MWh i EUR/kWh
Ta sama liczba, podzielona przez tysiąc.
Rynek hurtowy liczy w megawatogodzinach; rachunek gospodarstwa domowego — w kilowatogodzinach. 100 EUR/MWh to 0,10 EUR/kWh. Różnica między tą liczbą a tym, co płaci odbiorca, nie wynika z przeliczenia, lecz ze wszystkiego, co dochodzi do ceny: opłaty dystrybucyjnej, opłaty przesyłowej, innych opłat, akcyzy, VAT i marży sprzedawcy. W wielu krajach składnik energii to mniej niż połowa rachunku.
Ujemna cena
Płacą ci za zużycie. Zdarza się to często.
Gdy wiatr i słońce dają dużo energii, a elektrownie, których nie da się szybko zatrzymać, nadal pracują, podaż przewyższa popyt i cena spada poniżej zera: ten, kto zużywa, dostaje za to zapłatę. To nie błąd danych i nie rzadkość — w Niemczech we wrześniu 2026 notowania spadły poniżej −18 EUR/MWh. W tym serwisie ujemne ceny są pokazywane takie, jakie są, bez filtrowania i bez obcinania do zera.
MTU — okres rozliczeniowy
Jednostka czasu, dla której ustala się cenę.
Do 30 września 2025 rynek europejski działał w godzinach: dzień miał 24 ceny. Od 1 października 2025 działa w kwadransach, więc dzień ma ich 96. Skutek dla każdej średniej przekraczającej tę granicę: interwały muszą być ważone czasem trwania. Zwykła średnia arytmetyczna nadałaby kwadransowi taką samą wagę jak godzinie, czterokrotnie zwiększając wkład ostatnich dni.
Zobacz: Tabele interwał po interwale
Średnia ważona czasem trwania
Każdy interwał waży tyle, ile trwa.
Średnia dnia to nie suma cen podzielona przez ich liczbę, lecz suma cen pomnożonych przez czas trwania każdej z nich, podzielona przez łączny czas. Gdy wszystkie interwały mają tę samą długość, obie wartości się pokrywają. Gdy nie — przy przejściu w 2025 roku z godzin na kwadranse albo w dniu z lukami — różnią się. Dla Rumunii 1 października 2025 daje 124,05 EUR/MWh jako średnią ważoną i 124,56 bez ważenia.
ENTSO-E
Stowarzyszenie europejskich operatorów systemów przesyłowych.
Skupia operatorów systemów — tych, którzy prowadzą sieci wysokiego napięcia — z ponad trzydziestu krajów. Europejskie przepisy zobowiązują ich do publikowania danych operacyjnych, a ENTSO-E zbiera je na wspólnej platformie: zapotrzebowanie, produkcję według źródeł, wymianę transgraniczną, ceny z rynku dnia następnego, niedostępność jednostek. To główne źródło tego serwisu.
Zobacz: Źródła danych
OSP — operator systemu przesyłowego
Ten, kto utrzymuje sieć wysokiego napięcia w równowadze.
W każdej sekundzie to, co jest wytwarzane, musi się równać temu, co jest zużywane, inaczej częstotliwość w sieci odpływa, a urządzenia się wyłączają. Operator systemu przesyłowego utrzymuje tę równowagę i zarządza liniami dużej mocy. W Rumunii jest to Transelectrica; w Niemczech jest ich czterech; we Francji — RTE.
Kod EIC
Oficjalna nazwa obszaru w 16 znakach.
Unikalny identyfikator, który ENTSO-E nadaje każdemu obszarowi, każdemu obszarowi regulacyjnemu i każdemu uczestnikowi rynku. Rumunia to 10YRO-TEL------P. Kody nie są ani tłumaczone, ani skracane: to klucz, którym pobiera się dane, i jedyny sposób, by mieć pewność, o który obszar chodzi.
Połączenie międzysystemowe
Linia, którą energia elektryczna przechodzi z jednego kraju do drugiego.
Może to być linia napowietrzna przez granicę albo kabel podmorski o długości setek kilometrów. Jego przepustowość jest ograniczona, a gdy się wyczerpie, ceny po obu stronach się rozchodzą — stąd biorą się duże różnice między sąsiednimi obszarami. Uwaga: sąsiedztwo na mapie i połączenie siecią to nie to samo. Norwegia i Niderlandy nie graniczą ze sobą, a mają kabel.
Zobacz: Różnice między obszarami
Import i eksport
Saldo wymiany kraju w danej chwili.
Kraj importuje, gdy zużywa więcej, niż wytwarza, a eksportuje, gdy wytwarza więcej. Liczba zmienia się z godziny na godzinę, a w wielu krajach — w obu kierunkach w ciągu tego samego dnia. W tym serwisie saldo jest liczone z fizycznych przepływów zmierzonych na granicy, a nie z różnicy między produkcją a zapotrzebowaniem — te dwie wartości się nie pokrywają, bo sieć ma straty.
Udział OZE
Jaka część bieżącej produkcji pochodzi z odnawialnych źródeł energii.
To stosunek produkcji z wiatru, słońca, wody, biomasy i geotermii do łącznej produkcji w danej chwili. To nie to samo co „jaka część zapotrzebowania jest odnawialna”: kraj, który dużo importuje, ma rzeczywisty miks inny niż to, co sam wytwarza. I nie jest to średnia roczna — w południe, w słońcu, udział może być dwa razy wyższy niż w nocy.
Emisyjność CO₂
Ile gramów CO₂ przypada na wyprodukowaną kilowatogodzinę.
Oblicza się ją, mnożąc produkcję każdego źródła przez wskaźnik emisji i dzieląc przez sumę. To SZACUNEK, a nie pomiar: wskaźniki są średnimi z cyklu życia, a nowa elektrownia gazowa emituje mniej niż stara. W tym serwisie liczba jest wszędzie oznaczona jako szacunek, a użyte wskaźniki są opublikowane.
Zobacz: Metodologia
Różnica cen między obszarami
Jak daleko od siebie są dwa obszary, w euro.
Jeśli dwa dobrze połączone obszary mają różne ceny, energia płynie z taniego do drogiego, aż ceny się wyrównają — to właśnie robi europejskie łączenie rynków. Gdy różnica się utrzymuje, oznacza to, że linia między nimi jest w pełni wykorzystana albo jej brak. Dlatego duża różnica cen jest miarą ograniczeń przesyłowych, a nie okazją do zysku: utrzymuje ją właśnie niemożność jej wykorzystania.
Zobacz: Największe różnice cen
Cena hurtowa
Cena giełdowa, przed wszystkim, co się do niej dolicza.
Każda cena w tym serwisie jest hurtowa. Ponad nią odbiorca płaci opłatę dystrybucyjną (sieć niskiego napięcia w okolicy), opłatę przesyłową (linie wysokiego napięcia), inne opłaty i systemy wsparcia, akcyzę, VAT i marżę sprzedawcy. Wszystkie narzędzia serwisu liczą składnik energii i mówią o tym przy każdym wyniku.
Zobacz: Narzędzia