Kazakistani nis në COP31 platformën QaJET, me synim 20 miliardë dollarë dhe 10 GW të rinovueshme deri në 2035

Kazakistani planifikon të nisë zyrtarisht më 10 nëntor, në kuadër të konferencës së OKB-së për klimën COP31 në Antalia, QaJET, platformën kombëtare të investimeve për një tranzicion të drejtë energjetik, deklaruan Ministria e Ekologjisë dhe Ministria e Energjisë për mediumin ekonomik LS (lsm.kz). Platforma synon të mobilizojë rreth 20 miliardë dollarë, shumë që ministria e përshkruan si vlerësim orientues të nevojave për investime të vendit.

Tri drejtimet. QaJET ka tri fusha investimi: zhvillimin e burimeve të rinovueshme, me plan për të vënë në punë 10 GW deri në vitin 2035; modernizimin e rrjeteve elektrike dhe të sistemeve të ruajtjes së energjisë; elektrifikimin e konsumatorëve fundorë. Financimi pritet të vijë nga zhvillues vendas dhe ndërkombëtarë, kompani energjetike, investitorë institucionalë, banka tregtare dhe institucione financiare ndërkombëtare, përfshirë grante dhe kredi me kushte lehtësuese.

Çfarë nuk bën. Sipas ministrive, platforma nuk cakton një objektiv të veçantë të detyrueshëm për uljen e peshës së qymyrit apo të lëndëve të tjera djegëse fosile në miksin energjetik. Funksionimi praktik është planifikuar për vitin 2027, pas krijimit të strukturës organizative, përfshirë një sekretariat dhe një grup mbështetjeje për projektet. „QaJET nuk nënkupton dhënien automatike të financimit për të gjithë aplikuesit”, sqaroi Ministria e Energjisë, duke shtuar se kriteret e përzgjedhjes do të përcaktohen së bashku me institucionet financiare ndërkombëtare.

Konteksti. Memorandumi për krijimin e QaJET u nënshkrua në prill 2026 nga ministritë e energjisë dhe të ekologjisë dhe nga Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH). Sipas BERZH-it, 10 GW kapacitet i ri i rinovueshëm do të ulnin emetimet e gazeve serrë me më shumë se 20 milionë tonë në vit, rreth 7% e emetimeve të lidhura me energjinë në një vend që mbështetet ndjeshëm te qymyri për prodhimin e energjisë elektrike.

Çfarë vijon. Nismën e propozoi presidenti Kassym-Jomart Tokayev në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së në vitin 2023, kujtoi Kazinform. Kazakistani është zotuar për neutralitet klimatik deri në vitin 2060, ndërsa kontributi i tij kombëtar i përditësuar parashikon një ulje të emetimeve me 17% deri në vitin 2035 krahasuar me vitin 1990.