Kasakstan hleypir QaJET-vettvanginum af stokkunum á COP31 – markmiðið er 20 milljarðar dollara og 10 GW endurnýjanlegrar orku fyrir 2035

Kasakstan hyggst 10. nóvember, á loftslagsráðstefnu SÞ, COP31, í Antalya, hleypa formlega af stokkunum QaJET, landsvettvangi fyrir fjárfestingar í réttlátum orkuskiptum, að því er umhverfisráðuneytið og orkumálaráðuneytið sögðu viðskiptamiðlinum LS (lsm.kz). Vettvangurinn á að virkja um 20 milljarða dollara, upphæð sem ráðuneytið lýsir sem leiðbeinandi mati á fjárfestingarþörf landsins.

Þrjár áherslur. QaJET nær til þriggja fjárfestingarsviða: uppbyggingar endurnýjanlegrar orku, með áætlun um að taka 10 GW í notkun fyrir 2035; nútímavæðingar raforkuneta og orkugeymslukerfa; rafvæðingar notenda. Fjármagnið á að koma frá innlendum og erlendum framkvæmdaraðilum, orkufyrirtækjum, fagfjárfestum, viðskiptabönkum og alþjóðlegum fjármálastofnunum, meðal annars í formi styrkja og hagstæðra lána.

Hvað hann gerir ekki. Að sögn ráðuneytanna setur vettvangurinn ekkert sérstakt bindandi markmið um að minnka hlut kola eða annars jarðefnaeldsneytis í orkublöndunni. Starfsemin á að hefjast í reynd árið 2027, þegar skipulagið, þar á meðal skrifstofa og stuðningshópur verkefna, er komið á fót. „QaJET felur ekki í sér sjálfkrafa fjármögnun fyrir alla umsækjendur,“ áréttaði orkumálaráðuneytið og bætti við að valviðmið verði ákveðin í samráði við alþjóðlegar fjármálastofnanir.

Bakgrunnur. Viljayfirlýsingin um stofnun QaJET var undirrituð í apríl 2026 af orku- og umhverfisráðuneytunum og Endurreisnar- og þróunarbanka Evrópu (EBRD). Samkvæmt EBRD myndu 10 GW af nýju endurnýjanlegu afli draga úr losun gróðurhúsalofttegunda um meira en 20 milljónir tonna á ári, um 7% af orkutengdri losun í landi sem reiðir sig verulega á kol við raforkuframleiðslu.

Hvað tekur við. Kassym-Jomart Tokayev forseti lagði frumkvæðið fram á allsherjarþingi SÞ árið 2023, rifjaði Kazinform upp. Kasakstan hefur skuldbundið sig til kolefnishlutleysis fyrir 2060 og uppfært landsframlag þess gerir ráð fyrir 17% samdrætti í losun fyrir 2035 miðað við 1990.