Fjalët e tregut të energjisë elektrike

Tregu i ditës në avancë

Ankandi ku shitet energjia elektrike për ditën e nesërme.

Çdo ditë, deri në një orë të caktuar, prodhuesit thonë sa janë të gatshëm të shesin dhe me çfarë çmimi, dhe furnizuesit thonë sa duan të blejnë. Aty ku dy kurbat kryqëzohen, del një çmim për çdo interval të ditës pasardhëse. Është tregu më transparent i energjisë elektrike në Evropë, sepse rezultati publikohet i plotë. Pjesa tjetër e tregtisë — kontratat afatgjata, tregu brenda ditës, balancimi — nuk ka të njëjtën dukshmëri.

Shikoni: Çmimet e energjisë elektrike në Evropë

Zona e ofertave

Territori brenda të cilit energjia elektrike ka një çmim të vetëm.

Brenda një zone ofertash, energjia elektrike tregtohet sikur rrjeti brenda saj të ishte i pakufizuar: nuk ka rëndësi nga cili skaj vjen, çmimi është i njëjtë. Kufijtë e zonave ndjekin vendet ku rrjeti është realisht i ngushtë. Prandaj Italia ka shtatë zona dhe Norvegjia pesë, ndërsa Gjermania dhe Luksemburgu ndajnë një zonë të vetme. Një vend nuk është një zonë, dhe ngatërrimi i tyre prodhon shifra që nuk përshkruajnë asnjë kontratë.

Shikoni: Çmimet sipas zonës

EUR/MWh dhe EUR/kWh

E njëjta shifër, pjesëtuar me një mijë.

Tregu me shumicë numëron në megavat-orë; fatura e një familjeje, në kilovat-orë. 100 EUR/MWh do të thotë 0,10 EUR/kWh. Diferenca mes kësaj shifre dhe asaj që paguan një konsumator nuk është konvertimi, por gjithçka që shtohet sipër: tarifa e shpërndarjes, tarifa e transmetimit, taksat, akciza, TVSH-ja dhe marzhi i furnizuesit. Në shumë vende komponenti i energjisë është më pak se gjysma e faturës.

Çmimi negativ

Paguheni për të konsumuar. Ndodh shpesh.

Kur era dhe dielli prodhojnë shumë ndërsa centralet që nuk mund të ndalen shpejt vazhdojnë të punojnë, oferta tejkalon kërkesën dhe çmimi bie nën zero: kush konsumon paguhet për ta bërë këtë. Nuk është gabim në të dhëna dhe nuk është e rrallë — Gjermania pati kuotime nën −18 EUR/MWh në shtator 2026. Në këtë faqe çmimet negative shfaqen siç janë, as të filtruara, as të prera në zero.

MTU — intervali i shlyerjes

Njësia e kohës për të cilën formohet një çmim.

Deri më 30 shtator 2025, tregu evropian punonte me orë: një ditë kishte 24 çmime. Nga 1 tetori 2025 punon me çerekë ore, kështu që një ditë ka 96. Pasoja për çdo mesatare që kalon këtë kufi: intervalet duhen ponderuar me kohëzgjatjen e tyre. Një mesatare e thjeshtë aritmetike do t’i jepte një çerek ore të njëjtën peshë si një ore të plotë, duke katërfishuar kontributin e ditëve të fundit.

Shikoni: Tabelat interval pas intervali

Mesatarja e ponderuar me kohëzgjatjen

Çdo interval peshon aq sa zgjat.

Mesatarja e një dite nuk është shuma e çmimeve pjesëtuar me numrin e tyre, por shuma e çmimeve të shumëzuara me kohëzgjatjen e secilit, pjesëtuar me kohëzgjatjen totale. Kur çdo interval ka të njëjtën gjatësi, të dyja përputhen. Kur nuk e kanë — në kalimin e vitit 2025 nga orët në çerekë ore, ose në një ditë me boshllëqe — ndryshojnë. Për Rumaninë, 1 tetori 2025 jep 124,05 EUR/MWh të ponderuar dhe 124,56 të paponderuar.

ENTSO-E

Shoqata e operatorëve të sistemeve të transmetimit të Evropës.

Bashkon operatorët e sistemit — ata që drejtojnë rrjetet e tensionit të lartë — të më shumë se tridhjetë vendeve. Rregullorja evropiane i detyron të publikojnë të dhëna operacionale, dhe ENTSO-E i mbledh në një platformë të përbashkët: konsumi, prodhimi sipas burimit, shkëmbimet ndërkufitare, çmimet e ditës në avancë, ndërprerjet. Është burimi kryesor i kësaj faqeje.

Shikoni: Burimet e të dhënave

OST — operatori i sistemit të transmetimit

Ai që e mban në ekuilibër rrjetin e tensionit të lartë.

Në çdo sekondë, ajo që prodhohet duhet të jetë e barabartë me atë që konsumohet, përndryshe frekuenca e rrjetit devijon dhe pajisjet shkëputen. Operatori i transmetimit e ruan këtë ekuilibër dhe drejton linjat e fuqisë së lartë. Në Rumani është Transelectrica; në Gjermani janë katër; në Francë, RTE.

Kodi EIC

Emri zyrtar i një zone, me 16 karaktere.

Identifikues unik që ENTSO-E i cakton çdo zone, çdo zone kontrolli dhe çdo pjesëmarrësi në treg. Rumania është 10YRO-TEL------P. Kodet as përkthehen, as shkurtohen: janë çelësi me të cilin kërkohen të dhënat dhe e vetmja mënyrë për të qenë i sigurt se për cilën zonë bëhet fjalë.

Interkonektori

Linja nëpër të cilën energjia elektrike kalon nga një vend në tjetrin.

Mund të jetë një linjë ajrore përtej kufirit ose një kabllo nënujor qindra kilometra i gjatë. Kapaciteti i tij është i kufizuar, dhe kur mbushet, çmimet në dy anët ndahen — prej këtu vijnë diferencat e mëdha mes zonave fqinje. Kujdes: të qenit fqinj në hartë dhe të qenit i interkonektuar nuk janë e njëjta gjë. Norvegjia dhe Holanda nuk kufizohen me njëra-tjetrën, por kanë një kabllo.

Shikoni: Diferencat mes zonave

Importi dhe eksporti

Bilanci i shkëmbimeve të një vendi në një çast të caktuar.

Një vend importon kur konsumon më shumë se sa prodhon dhe eksporton kur prodhon më shumë. Shifra ndryshon nga ora në orë dhe, në shumë vende, në të dy drejtimet brenda së njëjtës ditë. Në këtë faqe bilanci llogaritet nga flukset fizike të matura në kufi, jo nga diferenca mes prodhimit dhe konsumit — të dyja nuk përputhen, sepse rrjeti ka humbje.

Pjesa e burimeve të rinovueshme

Sa nga prodhimi aktual vjen nga burime të rinovueshme.

Është raporti i prodhimit nga era, dielli, hidrocentralet, biomasa dhe gjeotermia me prodhimin total në atë çast. Nuk është e njëjtë me „sa nga konsumi është i rinovueshëm“: një vend që importon shumë ka një miks real të ndryshëm nga ai që prodhon brenda. Dhe nuk është mesatare vjetore — në mesditë, me diell, pjesa mund të jetë dyfishi i asaj të natës.

Intensiteti i karbonit

Sa gramë CO₂ për kilovat-orë të prodhuar.

Merret duke shumëzuar prodhimin e çdo burimi me një faktor emetimi dhe duke pjesëtuar me totalin. Është VLERËSIM, jo matje: faktorët janë mesatare të ciklit të jetës, dhe një central i ri me gaz emeton më pak se një i vjetër. Në këtë faqe shifra etiketohet si vlerësim kudo që shfaqet, dhe faktorët e përdorur janë të publikuar.

Shikoni: Metodologjia

Diferenca e çmimeve mes zonave

Sa larg njëra-tjetrës janë dy zona, në euro.

Nëse dy zona të lidhura mirë kanë çmime të ndryshme, energjia rrjedh nga e lira te e shtrenjta derisa të barazohen — kjo është ajo që bën bashkimi i tregjeve evropiane. Kur diferenca vazhdon, do të thotë se linja mes tyre është plot ose mungon. Prandaj një diferencë e madhe është masë e kongjestionit, jo mundësi fitimi: pikërisht pamundësia për ta shfrytëzuar e mban atje.

Shikoni: Diferencat më të mëdha

Çmimi me shumicë

Çmimi i bursës, para gjithçkaje që shtohet sipër.

Çdo shifër çmimi në këtë faqe është me shumicë. Mbi të, një konsumator paguan tarifën e shpërndarjes (rrjeti i tensionit të ulët në lagje), tarifën e transmetimit (linjat e tensionit të lartë), taksat dhe skemat mbështetëse, akcizën, TVSH-në dhe marzhin e furnizuesit. Të gjitha mjetet e faqes llogaritin komponentin e energjisë dhe e thonë këtë pranë çdo rezultati.

Shikoni: Mjetet