Мрежа
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
Сликата на денот од македонската енергетика дојде од една трафостаница: вршителката на должност амбасадорка на Соединетите Држави ја посети станицата на МЕПСО во Охрид, каде генералниот директор Бурим Љатифи ѝ ги претстави инвестициите во мрежата, а официјалната порака беше недвосмислена — „енергетската поврзаност е клучна за сигурен и интегриран регион”. Зад протоколот стои многу конкретно досие: Охрид е западниот јазол на 400-киловолтниот далновод кон Албанија, алката што недостасува од електричниот Коридор 8 кој за прв пат би ги поврзал Црното Море и Јадранот преку Бугарија, Северна Македонија и Албанија. Кога амбасадите доаѓаат кај трансформаторите, трансформаторите станале геополитика.
Компании
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
Државната ЕСМ доби од Светската банка грант од 2,4 милиони долари за подготовка на проектот РЕК Битола 1 — когенеративна централа на природен гас, проектирана да може да гори и водород, до историскиот јагленов комплекс. Парите ги покриваат физибилити студијата, консултантите и подготовката на тендерите за инвестиција проценета на 200 милиони евра, дел од национален план за 495 мегавати гасна когенерација. Двојниот влог: флексибилна електрична енергија за системот и, за прв пат, топлификација за жителите на Битола — градот што живееше еден век до најголемата термоцентрала во земјата без никогаш да ја добие нејзината топлина. „Нашата визија е јасна — Македонија мора да произведува повеќе домашна енергија со помал јаглероден отпечаток”, резимира министерката Божиновска.
Електрична енергија
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
ЕСМ потпиша со косовската корпорација КЕК стратешки договор на три години за околу 3 милиони тони лигнит од басенот Обилиќ, по фиксна цена од 24,4 евра за тон, наменет за термоцентралите Битола и Осломеј. Македонската компанија ја изнесува аритметиката без заобиколување: косовскиот лигнит — „едно од најголемите квалитетни наоѓалишта во светот”, со ниска содржина на сулфур и пепел и околу 1.950 kcal/kg — им одговара на котлите во Битола и би донел околу 800 гигават-часови дополнително годишно, еквивалент на 57 милиони евра приходи, плус — тврди ЕСМ — намалени емисии преку помала специфична потрошувачка и помалку мазут при палењата. Отаде бројките, договорот официјално признава што се знаеше во секторот: сопствените рудници веќе не држат чекор со зимите.
Водород
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
Министерството за енергетика ја заврши првата национална студија за водород — изработена со европска техничка поддршка, преку програмите IPA II, WBIF и инструментот IPF10 —, инаугуралната анализа на целиот синџир: производство, транспорт, складирање и употреба во индустријата, транспортот, топлификацијата и енергетиката. Заклучоците ја сместуваат Северна Македонија во неочекувано добра позиција: на оската Грција–Србија од идната европска водородна магистрала, со двата гасни интерконектори во изградба проектирани од старт за ова гориво — грчкиот, according документот, димензиониран дури за транспорт на сто проценти водород. Малку земји во регионот денес имаат и патна карта, и нарачани компатибилни цевки.
Увоз / Извоз
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
Деталот вметнат во анализата на новиот закон за обновливи извори го фиксира местото на Северна Македонија на мапата на европската интеграција: земјата влезе во фазата на верификација за спојување на пазарите на електрична енергија — четврта во Енергетската заедница, по Србија, Црна Гора и Молдавија. Преведено од жаргон: берзата во Скопје технички и правно се подготвува нејзините налози за купување и продавање автоматски да се среќаваат, час по час, со оние од единствениот европски пазар, а границите да се доделуваат имплицитно, заедно со енергијата. За мал пазар, зависен од увоз, спојувањето е разликата меѓу купување скапо во нужда и купување по цената на континентот.
Енергетска политика
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
Новиот Закон за користење на енергија од обновливи извори, усвоен на 1 јули, ја носи Северна Македонија во тек со европскиот учебник: договори за разлика во двете насоки — инвеститорот ја прима разликата кога пазарот паѓа, ја враќа кога пазарот експлодира —, доделување поддршка исклучиво преку „транспарентни, недискриминаторски и конкурентни” аукции, и, за прв пат, регулирање на просуматорите преку net metering и net billing, плус рамка за енергетски заедници во кои граѓани, општини и фирми можат заедно да произведуваат, складираат и продаваат. Гаранциите за потекло се зајакнуваат, а пазарниот оператор МЕМО добива мандат да пристапи кон европската асоцијација AIB, за македонските зелени сертификати да циркулираат преку граница.
Хидроенергија
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
Во долината Лешница во Националниот парк Шар Планина, екипите за уривање ги демонтираат малите хидроцентрали Пена 84 и Пена 85 — момент без преседан во регионот: не се запира проект, се укинува изграден. Управата на паркот, која со години водеше „долг и посветен институционален процес” со правни и еколошки аргументи, го доби она што балканските невладини организации го бараа цела деценија: примена на буквата од планот за управување — „изградбата на нови хидроцентрали не е дозволена во ниту една заштитна зона на паркот”. Долината, дел од идната мрежа Натура 2000 и Емералд подрачје, ќе си ја добие реката назад: по цевките се демонтира сè, до целосна реставрација на коритото.
Хидроенергија
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
По речиси шест децении студии, четиринаесет обиди за доделување и последен гласен неуспех — распадот, во 2024, на партнерството со Грците од PPC и Archirodon —, премиерот Христијан Мицкоски објавува дека Северна Македонија е „блиску до одлуката” сама да ја изгради пумпно-акумулационата хидроцентрала Чебрен: 333–458 мегавати на реката Црна, годишно производство од 1–1,2 теравват-часови, инвестиција проценета на 1,5 милијарди евра заедно со каматите. Аргументот на владата: внатрешната стапка на рентабилност надминува 10%, значи проектот се држи сам — државата би подготвила физибилити студија и би избрала изведувач по FIDIC Yellow Book. Покрај енергијата, браната би наводнувала 60.000 хектари во Тиквешкото Поле и би обезбедила вода за пиење за децениите на климатските промени.
Гас
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
Министерството за енергетика отвори програма за субвенции за домаќинствата што преминуваат на природен гас: до 30.000 денари — околу 488 евра — покривајќи најмногу 70% од трошокот за приклучување на мрежата или за гасен котел, за оние што се приклучуваат во 2026 или веќе го приклучиле домот. Барањето се поднесува до 31 октомври, прв дојден — прв услужен. Деталот што кажува сè за фазата на македонската гасификација, сепак, стои во вкупниот буџет: 3 милиони денари — приближно 49.000 евра, односно околу стотина поддржани домаќинства, во земја што токму гради два гасни интерконектори од стотици милиони. Големите цевки доаѓаат; дистрибуцијата до домовите допрва се раѓа.
Гас
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
Номагас го потпиша договорот за проектирање и изградба на македонската делница од гасниот интерконектор со Србија: околу 23 километри од Клечовце, каде што се врзува за постојната мрежа, до границата, доделени на фирмата Rapid Build од Куманово за 29,4 милиони евра. Цевководот — 1,5 милијарди кубни метри годишно, проектиран од самиот почеток да може да транспортира водород — се сретнува зад границата со српската делница од Врање, а завршувањето е насочено кон последниот квартал од 2028. Директорот на Номагас, Недим Рама, потпиша договор кој, ставен до грчкиот, ја сместува Северна Македонија во средината на првиот југ-север гасен коридор на Западен Балкан.
Гас
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
На Енергетскиот форум на Југоисточна Европа во Солун, на 4 септември, македонскиот оператор Номагас и српскиот Transportgas Srbija го потпишаа меморандумот со кој двете земји пристапуваат кон Вертикалниот гасен коридор — оската што го носи течниот гас истоварен во грчките терминали кон северот на континентот. За Скопје, пристапувањето ја официјализира улогата на транзитен јазол: интерконекторот со Грција, со капацитет од милијарда кубни метри, има уште 68 километри за градење и рок јуни 2027, а оној со Србија — 1,5 милијарди кубни метри — е планиран за 2028. „Во 2028 сè ќе биде готово од Грција до Србија”, вети министерката Сања Божиновска, пред грчките, бугарските и српските официјални лица и американската амбасадорка.
Складирање и батерии
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
На платото на поранешниот рудник за лигнит во Осломеј, Австријците од Renalfa IPP од мај го монтираат батерискиот систем за складирање од 200 мегават-часови — убедливо најголемиот во Северна Македонија и меѓу најголемите на Западен Балкан —, развиен во јавно-приватно партнерство со државната ЕСМ, до соларната централа што ја отвори конверзијата на јагленовиот басен. Проектот дава практичен одговор на повтореното предупредување на министерката за енергетика: со 962 соларни мегавати што целото производство го фрлаат во пладневните часови, македонската мрежа итно има потреба од „садови” што ќе го преместат сонцето кон вечерта — а првиот сериозен сад се гради токму таму каде што некогаш гореше лигнитот.
Сончева енергија
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
Државната компанија ЕСМ му го додели на кинескиот изведувач PowerChina Jiangxi договорот од 12 милиони евра, финансиран преку ЕБОР, за уште 30 фотоволтаични мегавати на најсимболичните можни терени: 10 мегавати на исцрпениот рудник за јаглен во Осломеј — таму каде што ЕСМ веќе ја изгради првата соларна централа на затворен површински коп за лигнит на Западен Балкан — и 20 мегавати покрај термоцентралата Битола, срцето на македонскиот јаглен. Покрај нив, во Осломеј, австрискиот партнер Renalfa IPP од мај монтира батериски систем од 200 мегават-часови во јавно-приватно партнерство со ЕСМ: поранешниот јагленов басен станува, парче по парче, лабораторија на транзицијата.
Сончева енергија
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
На петтата годишна конференција на Македонската соларна асоцијација, министерката за енергетика Сања Божиновска го стави на маса билансот на бум што ги изненади дури и своите автори: 962 мегавати соларна енергија инсталирани до крајот на 2025 година, речиси 20% од производството на електрична енергија во земјата — од речиси нула пред неколку години. Но говорот не беше триумфалистички, туку кочница повлечена навреме: „Не можеме да градиме обновливи капацитети побрзо отколку што мрежата може безбедно да ги интегрира”. Следната фаза, вели министерката, се игра на годишни планови за инфраструктура со предодредени локации и капацитети, на дигитализација на мрежите и на батерии — не на уште еден бран панели монтирани каде кој ќе стигне.
Анализи
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
Вистински историскиот детаљ на проектот кај Штип не е големината, туку едно отсуство: ниту државна премија, ниту гарантирана тарифа, ниту јавна шема. Сто триесет и еден мегават од првата фаза се финансираат врз долгорочен корпоративен договор за откуп со меѓународен купувач, а остатокот од производството се продава на слободниот пазар. Тоа што синдикат од банки — ЕБОР, IFC, Erste, Sparkasse — прифаќа ваков профил на ризик во земја што не е членка на ЕУ кажува повеќе за созревањето на регионалниот пазар на енергија отколку која било владина стратегија: пазарната цена на балканската електрична енергија стана, сама по себе, банкабилна гаранција.
Ветерна енергија
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
Инвеститорот Alcazar Energy го затвори финансирањето од 180 милиони евра за првата фаза на ветерниот парк кај Штип — 131 мегават и 21 турбина на ридовите во источна Северна Македонија, прво скалило на проект од 396 мегавати кој, комплетен, станува најголемиот ветерен парк на Западен Балкан. На масата: ЕБОР со 42 милиони, IFC, Erste и Sparkasse. Работите почнаа уште во јули 2025 година, а завршувањето на фазата е планирано три години по финансиското затворање. „Ќе се залагаме за поефикасни процедури, но не за пониски стандарди”, вети на церемонијата министерката за енергетика Сања Божиновска, додека кофондаторот на Alcazar, Даниел Калдерон, најавува дека финансирањето на следните фази — над половина милијарда долари — доаѓа „наскоро”.
Компании
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
Пред неколку години, македонскиот оператор за пренос на гас беше една од најмалку видливите државни компании — администратор на наследена мрежа, хранета од една единствена насока. Оваа есен, Номагас во ист месец ги потпишува пристапувањето кон Вертикалниот коридор заедно со DESFA и Transportgas Srbija, и договорот од 29,4 милиони евра со изведувачот Rapid Build за интерконекторот кон Србија, додека градилиштето кон Грција ги брои последните 68 километри. Директорот Недим Рама практично ја води трансформацијата на компанија за одржување во европски транзитен оператор — со тарифи, одговорности и геополитичка релевантност соодветни на тоа.
Компании
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
Наредена една до друга, агендата од последните месеци на државната Електрани на Северна Македонија составува портрет на комунално претпријатие во полна метаморфоза: потпишува увоз на косовски јаглен за да ги одржи термоцентралите живи, монтира солар преку PowerChina на сопствените исцрпени рудници, во јавно-приватно партнерство ја домаќини најголемата батерија во земјата, со пари од Светската банка ја подготвува гасната когенерација со топлификација во Битола — и останува природниот кандидат за мега-проектот Чебрен, ако државата го стартува. Компанијата што беше синоним за лигнитот се обидува, истовремено на сите фронтови, да стане нешто друго пред наоѓалиштата и емисионите норми да одлучат наместо неа.
Електрична енергија
РЕДАКЦИЈА EUROENERGY | Северна Македонија | 29 сеп. 2026 г.
Сите нишки на македонската енергетска политика — тарифните блокови што ја казнуваат големата потрошувачка, увозот на јаглен за Битола, брзањето со гасните интерконектори, субвенцијата за котли — се врзуваат во еден единствен сезонски феномен: зиме, значителен дел од домаќинствата во Скопје и во градовите се грее директно од штекер, со радијатори и клима-уреди, претворајќи го вечерниот врв на мрежата во главната ранливост на системот. Тоа е наследството од децениите евтина струја од лигнит и ограничената топлификација — а секој проект од сегашната агенда, од когенерацијата во Битола до гасификацијата на домовите, е, во суштина, обид греењето да се премести од бакарните жици на нешто друго.
Отворивме на Северна Македонија, според местото од кое пристапувате. 
Романија 277,1 €/MWh 
Франција 221,8 €/MWh 
Австрија 30
Албанија 30
Белгија 30
Босна и Херцеговина 30
Бугарија 30
Германија 30
Грција 30
Данска 30
Естонија 30
Ирска 30
Исланд 30
Италија 30
Латвија 30
Литванија 30
Луксембург 30
Малта 30
Норвешка 30
Полска 30
Португалија 30
Словачка 30
Словенија 30
Србија 30
Турција 30
Украина 30
Унгарија 30
Финска 30
Холандија 30
Хрватска 30
Чешка 30
Шведска 30
Шпанија 30
