Лабораторијата Битола: солар на јаловишта, увозен јаглен и гас на хоризонтот
Ниту едно место не ги концентрира подобро сите противречности и решенија на балканската транзиција од периметарот од неколку километри околу термоцентралата Битола: на јаловиштата на комплексот се монтираат 20 соларни мегавати преку договорот со PowerChina, во бункерите од оваа есен влегува косовски лигнит купен на три години, а на цртежите на ЕСМ стои гасната когенерација од 200 милиони евра што за прв пат би му донела топлификација на градот. Три горива, три временски хоризонти, едно единствено индустриско место — Битола веќе не е само најголемата централа на Северна Македонија, туку макета во реален размер на начинот на кој мал систем, сиромашен со гас, година по година го преговара својот излез од лигнитот без да ја изгасне светлината.
Редакција EuroEnergy · 1 мин читање · ажурирано 30 сеп. 2026 г.
Енергетските транзиции обично се предаваат на национални графикони. Попоучно е да се погледне едно единствено место каде сите линии на графиконот физички се вкрстуваат. Битола е точно тоа место — и заслужува аналитичка прошетка низ нејзините слоеви.
Слојот што полека умира: лигнитот. Сопствените копови, сè посиромашни, веќе не ги држат сами котлите; оттука косовскиот договор — 3 милиони тони за 3 години, фиксна цена. Тоа не е откажување од јагленот, туку управување со неговиот пад: увозот го држи системот стабилен точно во годините кога алтернативите се градат. Кој го чита договорот како предавство на декарбонизацијата, го игнорира клучното прашање: со што би биле заменети тие гигават-часови утре наутро?
Слојот што расте: сонцето на јаловиштата. Дваесетте мегавати на PowerChina до термоцентралата ја користат токму оставнината на лигнитот — деградиран терен, постоен масивен приклучок. Симболиката е реална, но и ограничувањето: соларот произведува дење; Битола е повикувана најмногу навечер и зиме. Оттука третиот слој.
Слојот-мост: гасот со топлификација. Когенерацијата РЕК Битола 1 — сега подготвувана со грантот на Светската банка — би ја презела средната улога: флексибилна за системот, чиста наспроти лигнитот и, конечно, корисна за градот преку отпадната топлина. Условена, пак, од цевководите што се качуваат од Грција.
Што ги врзува слоевите. Времето. Секој слој има друг хоризонт — јагленот: оваа деценија; соларот: веднаш; гасот: 2029 и потоа; а над сите, батериите од Осломеј и, можеби, Чебрен. Уметноста на македонското енергетско владеење се сведува на една реченица: ниту еден слој да не се изгасне пред следниот да гори. Битола е местото каде физички ќе се види дали реченицата успева.
Анализите на регионот, во текот на вестите.
Други вести
Коментари
Бидете првиот што ќе коментира.