Методологија

MW и MWh не се исто

MW е моќност — колку системот произведува или троши во моментов. MWh е енергија — колку е произведено или потрошено во некој интервал. Парк од 100 MW што работи еден час испорачува 100 MWh. Секоја бројка „во живо“ на овој сајт е моќност, во MW.

Цената ден однапред

Ценовните бројки доаѓаат од документот A44 на ENTSO-E, побаран посебно за секоја зона на тргување. Тоа е резултатот од аукцијата ден однапред: производителите и снабдувачите поднесуваат понуди, а таму каде што нивните криви се сечат се формира цена за секој интервал од следниот ден. Секоја цена на овој сајт е цена на големо — сметката на домаќинството дополнително вклучува мрежни тарифи, давачки, ДДВ и маржа на снабдувачот.

Денот на испорака не е UTC-денот

ENTSO-E ја објавува аукцијата по средноевропскиот ден, за сите споени зони. Проверено: документот на Романија за 5 септември 2026 го покрива периодот 2026-09-04T22:00Z — 2026-09-05T22:00Z, односно денот по CET, а не денот во Букурешт.

Групираме по локалниот ден на секоја зона, бидејќи тоа го значи прашањето: кој прашува „колку чини денес“ мисли на својот ден, од полноќ до полноќ. Бидејќи архивата е непрекината, локалниот ден се составува од краевите на два објавени документа и излегува цел. Има една видлива последица, на предниот раб: последниот објавен документ навлегува еден час во следниот ден, и тој ден се означува како нецелосен додека не пристигне остатокот. Не пресметуваме просек за него — четири четвртини час не се ден.

Просеците се пондерирани со траењето

Европскиот пазар премина од часовни на 15-минутни интервали на 1 октомври 2025. Во нашата архива тоа значи дека истата зона има речиси четири години интервали од 60 минути, а остатокот од 15. Секој просек што ја преминува таа граница мора да биде пондериран со траењето: обична аритметичка средина би ѝ дала на четвртината час иста тежина како на часот.

Разликата е мерлива. За Романија, денот на промената — 1 октомври 2025, со 93 интервала и 1.440 минути — дава 124,05 EUR/MWh пондерирано и 124,56 непондерирано. Истото правило важи за медијаната и перцентилите: „медијаната на денот“ е цената под која поминала половината од времето на денот, а не 48-та точка од 96.

Денови од 23 и 25 часа

Кога се менува часовникот, локалниот ден има 1.380 или 1.500 минути. Прегледите го пресметуваат тоа од календарот наместо да претпостават 1.440 — инаку два дена годишно засекогаш би биле означени како нецелосни, а два други би изгледале целосни иако им недостасува еден час.

Негативни цени

Кога ветерот и сонцето произведуваат многу, а потрошувачката е ниска, цената паѓа под нула: на потрошувачите им се плаќа да трошат. Тоа се случува често — Германија имаше котации под −18 EUR/MWh во септември 2026. Ниту ги филтрираме ниту ги сечеме на нула. Процентуалните промени се пресметуваат со делење со апсолутната вредност на референцата; без тоа, промена од −20 на −10 би изгледала како пад, иако цената пораснала.

Земјата не е ценовна зона

Италија има седум зони на тргување, Норвешка пет, Шведска четири, Данска две. Нивните цени се разликуваат, понекогаш значително. Таму каде што се разликуваат, сајтот го печати распонот со двата краја наместо нивниот просек: просекот меѓу зоните не опишува ниеден договор што некој би можел да го потпише.

И обратно: една зона може да покрива повеќе земји. DE_LU им припаѓа на Германија и Луксембург; SEM — на Ирска и Северна Ирска. Се брои еднаш.

Европскиот просек е аритметички

„Европскиот просек“ на сајтот е аритметичката средина на зоните со покриен ден. Не е пондериран со потрошувачката, бидејќи ENTSO-E не објавува тргувани количини во документот за цени. Последицата: мала зона тежи точно колку и Германија. Бројката мери колку се расфрлани цените низ Европа, а не колку чини европската електрична енергија.

Германија и Австрија објавуваат по две серии

За DE_LU и AT ENTSO-E враќа две ценовни серии со идентични ознаки на аукцијата, што се разликуваат само по реден број. Втората носи котации до три дена однапред — хоризонт што спот-аукцијата не може да го има, бидејќи резултатот за задутре сè уште не постои. Документот не кажува што е тоа, а ние не претпоставуваме. Ја прикажуваме првата секвенца, единствената чиј хоризонт се однесува како аукција ден однапред. Редовите на другата остануваат во архивата, необработени, додека не се дознае што се.

Увоз и извоз

Секоја земја разменува енергија со соседите преку интерконектори. Секој тек го зачувуваме еднаш за секој пар земји, со предзнак што ја дава насоката. Не ги собираме посебно „A кон B“ и „B кон A“ — тоа би била истата енергија броена двапати.

„Салдо“ значи нето резултатот. Позитивно — земјата увезува; негативно — извезува.

Како го пресметуваме уделот на обновливите извори

Збирот на обновливите извори го делиме со вкупното производство, користејќи само позитивни вредности. Две одлуки го менуваат резултатот, па ги наведуваме:

• Реверзибилните хидроелектрани не се бројат. Тоа е складирање, не производство — енергијата веќе е броена еднаш, кога водата била пумпана. Ако се вклучат, би се појавила двапати.
• Отпадот не се брои. Согорувањето е делумно фосилно, а биогениот дел се разликува меѓу земјите и не се објавува посебно. Не можеме чесно да го припишеме.

Причината за „само позитивни вредности“: фотонапонските електрани ноќе земаат енергија од мрежата, за инверторите и моторите за следење, а изворот тоа го пријавува како негативно производство. Како мерење е точно, но негативен удел не би значел ништо во графикон за состав.

Производство измерено, проценето или прогнозирано

измерено

Вредност објавена од операторот. Тоа ја вклучува и нулата, која е вистинско мерење — запрена централа навистина произведува 0 MW.

проценето

Пресметано од нас врз објавени вредности. Секогаш прикажано со ознака.

прогноза

Се однесува на иднината. Не е мерење и никогаш не се меша со мерење.

сомнително

Не поминало автоматска проверка на конзистентност. Податокот останува видлив и означен — не бришеме мерења затоа што не ни се допаѓаат.

Нераспределено производство

Некои извори објавуваат вкупно производство поголемо од збирот на категориите што ги издвојуваат. Разликата е реална — најчесто складирање во батерии — но во изворот нема своја категорија. Ја прикажуваме како „други извори“, означена како проценета, наместо да ја криеме (миксот повеќе не би се собирал до вкупното) или да ја прогласиме за грешка (тоа би бил лажен аларм секоја минута).

Часовни зони

Внатрешно работиме исклучиво во UTC. Во интерфејсот конвертираме во зоната на секоја земја. Двете ноќи годишно кога се менува часовникот се обработуваат експлицитно: часот што не постои напролет и часот што се случува двапати наесен.

Зошто нашите бројки може да се разликуваат од оние на операторот

Моментот на отчитување се разликува. Операторите повторно објавуваат и коригираат вредности. Некои извори даваат моментални отчитувања, други 15-минутни просеци. Секогаш го прикажуваме моментот на отчитувањето, за да можете да споредувате споредливи работи.

Што не правиме

Не измислуваме вредности за земји без податоци. Не печатиме нула наместо мерење што недостасува — „—“ значи „не знаеме“, а „0“ значи „измеривме нула“. Не заклучуваме за загушување од ценовните разлики. Кога го имаме мерењето, го прикажуваме мерењето.