Lettland hefur aðeins endurnýjað 4% fjölbýlishúsa sem þurfa þess; 48 milljóna evra tilraunaverkefni í undirbúningi

Í Lettlandi eru yfir 39.500 fjölbýlishús og þurfa að minnsta kosti 26.600 þeirra endurnýjun samkvæmt Ríkisendurskoðun (Valsts kontrole), en aðeins um 4% hafa verið endurnýjuð, greindi lettneska ríkissjónvarpið LTV frá 3. nóvember í umfjöllun sem LSM birti einnig. Frá 2009 hefur rúmlega 1.500 verkefnum verið lokið og 184 eru í undirbúningi eða framkvæmd, samkvæmt gögnum efnahagsráðuneytisins.

Hvar er endurnýjað. Flest verkefni hafa verið unnin í Ríga (215), Liepāja (190) og sveitarfélaginu Valmiera (132). Miðað við íbúafjölda er Valka efst með um 40 verkefni á hverja 10.000 íbúa, þá Olaine (33,5) og Liepāja (tæplega 27), en Ríga hefur aðeins 3,3.

Kostnaðurinn. Samkvæmt úttekt Ríkisendurskoðunar sem birt var í desember 2025 hefur styrkhæfur kostnaður við orkuendurnýjun á fermetra hækkað um 127% frá 2017 og almennur byggingarkostnaður um 52%. Íbúar fjölbýlishúsa greiða 360–390 milljónir evra á ári fyrir upphitun og í 54% loknum verkefnum dugir árlegur sparnaður í upphitun ekki fyrir afborgun lánsins. Heildarfjármögnunarþörf er metin um 7,5 milljarðar evra í áætlunarskjölum ríkisins, en yfir 20 milljarðar samkvæmt útreikningi Ríkisendurskoðunar.

Hvað breytist. Endurnýjun er að miklu leyti háð ESB-sjóðum, sem opnast aðeins á nokkurra ára fresti, sem veldur toppum í eftirspurn og verði. Mārtiņš Āboliņš, sem situr í ráði Ríkisendurskoðunar, sagði við LTV að með þessum hraða næðist orkunýtnimarkmið ESB fyrir 2050 ekki, en benti á að áhugi íbúa hefði aukist. Efnahagsráðuneytið leggur til tilraunaverkefni þar sem ríkið myndi ekki lengur greiða 40–45% kostnaðar heldur niðurgreiða vexti lána, sem jafngildir um 20–25% afslætti. 48 milljónir evra hafa verið eyrnamerktar um 185 byggingum, en verkefnið þarf enn að fá samþykki.

Samhengi. Úttektin frá desember 2025 leiddi einnig í ljós að 3,9% fastir vextir þróunarstofnunarinnar ALTUM eru hærri en í Eistlandi og Litháen; Ríkisendurskoðun beindi fjórum tilmælum til efnahagsráðuneytisins.

Rauntímagögn landsins eru á síðu landsins