ლატვიამ გასარემონტებელი მრავალბინიანი სახლების მხოლოდ 4% განაახლა; მზადდება 48 მილიონი ევროს საპილოტე პროგრამა

ლატვიაში 39 500-ზე მეტი მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლია, რომელთაგან სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის (Valsts kontrole) მონაცემებით მინიმუმ 26 600 რემონტს საჭიროებს, თუმცა განახლებულია მხოლოდ დაახლოებით 4%, — იტყობინებოდა 3 ნოემბერს ლატვიის საზოგადოებრივი ტელევიზია LTV სიუჟეტში, რომელიც LSM-მაც გაავრცელა. 2009 წლიდან დასრულდა 1 500-ზე ცოტა მეტი პროექტი, 184 კი მომზადების ან განხორციელების ეტაპზეა, ეკონომიკის სამინისტროს მონაცემებით.

სად მიმდინარეობს განახლება. ყველაზე მეტი პროექტი განხორციელდა რიგაში (215), ლიეპაიაში (190) და ვალმიერის მუნიციპალიტეტში (132). მოსახლეობის რაოდენობასთან მიმართებით ლიდერობს ვალკა — დაახლოებით 40 პროექტი 10 000 მცხოვრებზე, შემდეგ მოდის ოლაინე (33,5) და ლიეპაია (თითქმის 27), რიგას კი მხოლოდ 3,3 აქვს.

ხარჯები. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2025 წლის დეკემბერში გამოქვეყნებული აუდიტის მიხედვით, ენერგოეფექტური რემონტის დასაშვები ხარჯები კვადრატულ მეტრზე 2017 წლიდან 127%-ით გაიზარდა, ზოგადი სამშენებლო ხარჯები კი — 52%-ით. მრავალბინიანი სახლების მცხოვრებლები გათბობაში წელიწადში 360–390 მილიონ ევროს იხდიან, ხოლო დასრულებული პროექტების 54%-ში გათბობაზე წლიური დანაზოგი სესხის შენატანს არ ფარავს. დაფინანსების საერთო საჭიროება სახელმწიფო დაგეგმვის დოკუმენტებში დაახლოებით 7,5 მილიარდ ევროდ ფასდება, აუდიტის სამსახურის გათვლით კი 20 მილიარდს აღემატება.

რა იცვლება. განახლება დიდწილად ევროკავშირის ფონდებზეა დამოკიდებული, რომლებიც რამდენიმე წელიწადში ერთხელ იხსნება, რაც მოთხოვნისა და ფასების პიკებს იწვევს. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის საბჭოს წევრმა მარტინშ აბოლინშმა LTV-ს განუცხადა, რომ ამ ტემპით ევროკავშირის 2050 წლის ენერგოეფექტურობის მიზნის მიღწევა შეუძლებელია, თუმცა აღნიშნა, რომ მცხოვრებთა ინტერესი გაიზარდა. ეკონომიკის სამინისტრო გვთავაზობს საპილოტე სქემას, რომლის მიხედვითაც სახელმწიფო ხარჯების 40–45%-ს აღარ დაფარავს, არამედ სესხის პროცენტს დააფინანსებს, რაც დაახლოებით 20–25%-იანი ფასდაკლების ეკვივალენტია. დაახლოებით 185 შენობისთვის 48 მილიონი ევროა გამოყოფილი, თუმცა პროგრამა ჯერ კიდევ დასამტკიცებელია.

კონტექსტი. 2025 წლის დეკემბრის აუდიტმა ასევე აჩვენა, რომ განვითარების ინსტიტუტის ALTUM-ის 3,9%-იანი ფიქსირებული განაკვეთი ესტონეთსა და ლიტვაზე მაღალია; აუდიტის სამსახურმა ეკონომიკის სამინისტროს ოთხი რეკომენდაცია მისცა.

ქვეყნის რეალური დროის მონაცემები ქვეყნის გვერდზეა