Vau i Dejës në revizion: shkalla e parë e Drinit merr jetën e dytë
Nga tri marrëveshjet e nënshkruara me Gjermaninë, ajo kushtuar hidrocentralit Vau i Dejës prek drejtpërdrejt zemrën e sistemit elektrik shqiptar: njësia 250 megavat që mbyll kaskadën e Drinit — pas Fierzës dhe Komanit — hyn në një program rehabilitimi të mbështetur nga KfW, i përshkruar zyrtarisht si vazhdim i „përpjekjeve të modernizimit në vijim” te një nga „asetet energjetike shtetërore më jetike”. Në një vend që e prodhon pothuajse gjithë energjinë nga uji, dhe pjesën më të madhe në një lumë të vetëm, çdo përqind rendimenti dhe çdo vit jete i fituar në Vaun e Dejës vlen sa një park solar i tërë — vetëm se pa asnjë hektar të ri të zënë.
Redaksia EuroEnergy · 
Shqipëria · 1 min lexim · përditësuar 30 sht 2026
Sistemi elektrik shqiptar ka një veçanti që pak vende e ndajnë: fati i tij vjetor vendoset në 285 kilometra lumë. Kaskada e Drinit — Fierza, Komani, Vau i Dejës — jep pjesën dërrmuese të prodhimit kombëtar, dhe programi i rehabilitimit të shkallës së fundit meriton prandaj të shihet si politikë e sigurisë kombëtare, jo si mirëmbajtje banale.
Çfarë do të thotë rehabilitimi i një hidrocentrali 50-vjeçar. Turbina të rikondicionuara ose të zëvendësuara, gjeneratorë të rimbështjellë, sisteme komande të sjella nga era e releve në erën dixhitale, porta dhe pajisje hidromekanike të verifikuara copë-copë. Fitimet tipike: përqindje të mira rendimenti mbi të njëjtin ujë, disponueshmëri e rritur, dekada jete shtesë — me kosto për megavat-orë të pathyeshme nga çdo kapacitet i ri.
Pse KfW. Gjermanët e financojnë modernizimin e kaskadës prej vitesh të mira, këst pas kësti; vazhdimësia ka vlerë teknike — të njëjtat standarde, të njëjtët konsulentë, kujtesë institucionale e grumbulluar. Për KESH-in, operatorin e kaskadës, partneriteti është edhe shkollë e përhershme e menaxhimit të aseteve.
Konteksti që shtyn. Klima e bën hidrologjinë gjithnjë e më kapriçioze, ndërsa planet e mëdha — eksportet drejt Italisë, gigavatët e Masdar — presupozojnë një sistem bazë të përsosur. Përpara se të ndërtojë të ardhmen, Shqipëria po e konsolidon të vetmin central elektrik që ka vërtet: lumin Drin.
Shënimi simbolik. Në vitin e kontratave miliardëshe me amerikanë dhe emiratas, investimi më i rëndësishëm mbetet, ndoshta, më pak spektakolari: uzina plakë në fund të kaskadës, e përditësuar që të mbajë edhe një brez.
Hidroenergjia e rajonit, në rrjedhën e lajmeve.
Lajme të tjera
Komente
Bëhu i pari që komenton.