Nowe budynki w Estonii nie zawsze oznaczają niższe rachunki: nowa szkoła w Lihuli zużywa więcej niż stara

Nowy budynek gimnazjum Lääneranna w Lihuli w zachodniej Estonii generuje znacznie wyższe koszty prądu i ogrzewania niż stara szkoła, którą zastąpił, co zaskoczyło gminę, podaje publiczny nadawca ERR. Sprawa wywołała dyskusję o tym, dlaczego nowe budynki z lepszym powietrzem wewnątrz nie dają automatycznie niższych rachunków.

Przypadek Lihuli. Szkoła, zbudowana przez gminę Lääneranna za prawie 12 mln € i opisywana na etapie projektu jako budynek o niemal zerowym zużyciu energii, została otwarta 1 września 2025 roku dla ponad 300 uczniów, według ERR. Wójt Tarvi Sits mówi, że część wzrostu wynika z cen, ale nowoczesne systemy wentylacji prawdopodobnie zużywają więcej prądu; gmina przyspieszyła audyt energetyczny i zarezerwowała w budżecie środki na zimowe ogrzewanie i prąd. ERR przytacza też przykład mieszkańca Tallinna, który po przeprowadzce z nieremontowanego bloku w Lasnamäe do nowego budynku w Kopli płaci za prąd dwa razy więcej.

Wyjaśnienie ekspertów. Profesor Jarek Kurnitski, kierujący grupą badawczą budynków o niemal zerowym zużyciu energii na Politechnice Tallińskiej (TalTech), wskazuje, że szkoły potrzebują około pięciu wymian powietrza na godzinę ze względu na wielu uczniów w małych salach, więc wentylacja zużywa dużo prądu; wentylacja sterowana zapotrzebowaniem mogłaby zaoszczędzić mniej więcej połowę. W mieszkaniach wystarcza około 0,5 wymiany na godzinę. Jeśli powietrze nawiewane przekracza 18 °C, włącza się nagrzewnica elektryczna, podczas gdy ogrzewanie podłogowe zasilane z sieci ciepłowniczej jest znacznie tańsze. Priit Valk z państwowej spółki nieruchomości RKAS mówi, że dodatkowe zużycie wynika często z zapewnienia klimatu wewnętrznego.

Punkty odniesienia. Według Kurnitskiego nowy budynek klasy energetycznej A powinien mieć koszty energii co najmniej o połowę niższe niż stary, a starsze budynki zużywają często dwa–trzy razy więcej energii. Nowe instalacje potrzebują jednak czasu na wyregulowanie, dlatego pierwsze miesiące mogą być drogie.

Co dalej. Eksperci zalecają porównywanie budynków jako całości, sprawdzenie temperatury powietrza nawiewanego i harmonogramu pracy wentylacji oraz, gdzie to możliwe, sterowanie nią według zapotrzebowania.

Dane w czasie rzeczywistym dla kraju są na stronie kraju