Извештај на Европската комисија за Косово: ограничен напредок во енергетиката, обновливите извори само 339 MW

Европската комисија на 4 ноември го објави извештајот за Косово за 2026 година, како дел од годишниот пакет за проширување. Во поглавјето 15, енергетика, Комисијата оценува дека Косово има одредено ниво на подготвеност и постигнало ограничен напредок, особено преку инвестиции во енергетската ефикасност на јавните и станбените згради. Препораките од претходниот период се спроведени само делумно.

Бројките. Според извештајот, инсталираната моќност од обновливи извори незначително пораснала, на 339 MW, а нивниот удел во бруто финалната потрошувачка на енергија стагнира. Аукцијата за ветерни електрани започната во декември 2024 година сè уште трае, а претходно доделената аукција за соларни електрани премина во реализација. На либерализираниот пазар околу 1.300 големи комерцијални потрошувачи купуваат струја од 8 снабдувачи, од вкупно 30 лиценцирани во Косово.

Утврдените проблеми. Косово и понатаму силно зависи од застарени и многу загадувачки термоелектрани на лигнит, наведува Комисијата. Еколошката модернизација започната во април 2026 година во Косово Б е напредок по години доцнење, но мора да продолжи, вклучително за намалување на емисиите на SO₂. Усогласувањето со пакетот за интеграција на пазарот на електрична енергија доцни бидејќи не се донесени законите за енергија, електрична енергија и регулаторот. Српскиот оператор на преносниот систем ЕМС сè уште не ги утврдил нето преносните капацитети на интерконекцијата со Косово, што според извештајот ѝ штети на сигурноста на снабдувањето и на конкуренцијата и го поскапува увозот.

Што следува. Комисијата го повикува Косово да го донесе националниот план за енергија и клима, кој доцни неколку години, и пакетот енергетски закони, да организира нов круг аукции за обновливи извори и да ја забрза модернизацијата на Косово Б и разградбата на неактивните делови на Косово А. Според Министерството за економија, работите на електрофилтрите и системот DeNOx на блокот Б1, кои ЕУ ги финансира со речиси 84 милиони евра, треба да завршат во ноември, а интервенцијата на Б2 е планирана од април 2027 година.

Податоците во реално време за земјата се на страницата на земјата