De warmte van de aarde groeit te traag voor de Nederlandse ambities

Onder de Nederlandse polders stroomt een bron die niet afhangt van wind of van Poetin: heet water. Aardwarmte verwarmt al de kassen van het Westland en de eerste woonwijken, maar het jaarrapport van de sector klinkt als een beleefd alarm: we groeien, maar veel te langzaam.

De cijfers. De productie bereikte in 2025 7,7 petajoule, vier keer het niveau van een decennium geleden. Ongeveer 30 doubletten draaien, geconcentreerd in de glastuinbouw van het Westland en rond Den Haag — waar de ondergrond gunstig is en de warmtevraag enorm. In voorbereiding: zo'n 70 projecten.

Het hellingsprobleem. De groei is lineair; het doel is exponentieel. De officiële ambitie — circa 80 PJ in 2050 — zou een serieus deel van de warmte van het land dekken, maar vergt een boortempo dat de huidige subsidie, gesneden op de logica van elektriciteit, niet draagt: de sector vraagt een regeling die het eigen karakter van warmte erkent — hoge aanloopinvesteringen, geologisch risico, inkomsten gebonden aan warmtenetten.

De remmen stroomafwaarts. Zelfs met een geboorde put heeft warmte leidingen en klanten nodig: de onzekerheden rond de Wet collectieve warmte en de beperkte aansluitmogelijkheden houden stedelijke projecten in de wacht. Het in februari gestarte versnellingsprogramma voor lage-temperatuur-aardwarmte mikt precies op die schakel.

Waarom volhouden loont. Elke geothermische petajoule vervangt gas — in de winter, wanneer gas het duurst is — en maakt stroom vrij voor de rest van de elektrificatie. Het is de basisenergie die Nederland letterlijk onder de voeten heeft.

Warmte en energie in Nederland, in context, op de landenpagina.