Öll leyfi í höfn: Hvammsvirkjun, áttunda stöðin á Þjórsársvæðinu

Fá evrópsk verkefni hafa verið stöðvuð, endurræst, kærð og endurskrifuð oftar en Hvammsvirkjun. Að skjalasafnið sé loksins fullbúið segir sitt bæði um verkefnið og um það hvernig Ísland semur við sjálft sig um síðustu stóru virkjanirnar.

Það sem safnaðist í möppuna. Kjarninn er endurnýjaða virkjunarleyfið — gefið út í desember 2025 af Umhverfis- og orkustofnun, með heimild til að reisa og reka stöðina í tveimur sveitarfélögum og með tilheyrandi breytingum á vatnshlotum. Ofan á það lögðust í vor framkvæmdaleyfi beggja sveitarstjórna og byggingarleyfi fyrir fyrstu steyptu mannvirkin. Orðalag fyrirtækisins — öll lykilleyfi útgefin eða með formlega heimild til útgáfu — markar þröskuldinn þar sem framkvæmdin fer á fulla ferð.

Framkvæmdasvæðið hreyfist þegar. Aðkomuvegurinn er tilbúinn, efni fyrir vegaframkvæmdir Vegagerðarinnar — þar á meðal nýja brú yfir Þjórsá — hefur verið lagt til hliðar og gröftur fyrir stóru steyptu mannvirkjunum hefst í landi Hvamms, þar sem jarðvegsútboðið dró að sex verktaka. Aðrir verkpakkar fara í útboð á árinu 2026.

Hvers vegna þetta skiptir máli. Hvammsvirkjun er ekki bara enn ein stöðin: hún er prófsteinn á hvort Ísland geti enn byggt nýtt vatnsafl — fyrsta stóra virkjunin á nýjum farvegi frá Kárahnjúkum, í kerfi sem viðurkennir opinberlega aflskort sinn. Árið 2030, áætlað gangsetningarár, verður þannig táknrænn frestur fyrir alla orkustefnu eyjunnar.

Vatnsafl svæðisins, í fréttastraumnum.