Skýrsla framkvæmdastjórnar ESB um Kosovo: takmarkaðar framfarir í orkumálum, endurnýjanleg orka aðeins 339 MW

Framkvæmdastjórn ESB birti 4. nóvember skýrslu sína fyrir 2026 um Kosovo sem hluta af árlegum stækkunarpakka. Í 15. kafla, um orkumál, metur framkvæmdastjórnin að Kosovo sé að nokkru leyti undirbúið og hafi tekið takmörkuðum framförum, einkum með fjárfestingum í orkunýtni opinberra bygginga og íbúðarhúsnæðis. Tilmæli fyrra tímabils hafa aðeins verið framkvæmd að hluta.

Tölurnar. Samkvæmt skýrslunni jókst uppsett afl endurnýjanlegra orkugjafa lítillega, í 339 MW, en hlutdeild þeirra í endanlegri vergri orkunotkun stendur í stað. Vindorkuuppboðið sem hleypt var af stokkunum í desember 2024 stendur enn yfir og sólarorkuuppboðið, sem áður var úthlutað, er komið á framkvæmdastig. Á frjálsum markaði kaupa um 1.300 stórir viðskiptavinir rafmagn af 8 sölum, af 30 sem hafa leyfi í Kosovo.

Vandamál sem bent er á. Kosovo er áfram mjög háð úreltum og mjög mengandi brúnkolaorkuverum, segir framkvæmdastjórnin. Umhverfisuppfærslan sem hófst í apríl 2026 í Kosovo B er framför eftir margra ára tafir en henni þarf að halda áfram, meðal annars til að draga úr losun SO₂. Aðlögun að pakkanum um samþættingu raforkumarkaðar tefst þar sem lög um orku, raforku og eftirlitsaðila hafa ekki verið samþykkt. Serbneska flutningskerfisfyrirtækið EMS hefur enn ekki ákveðið nettóflutningsgetu á tengingunni við Kosovo, sem samkvæmt skýrslunni skaðar afhendingaröryggi og samkeppni og hækkar innflutningsverð.

Næstu skref. Framkvæmdastjórnin hvetur Kosovo til að samþykkja landsáætlun í orku- og loftslagsmálum, sem hefur tafist í nokkur ár, og pakka orkulaga, halda næstu umferð uppboða á endurnýjanlegri orku og hraða uppfærslu Kosovo B og niðurlagningu óvirkra hluta Kosovo A. Samkvæmt efnahagsráðuneytinu eiga framkvæmdir við rafsíur og DeNOx-kerfi einingar B1, sem ESB fjármagnar með nær 84 milljónum evra, að ljúka í nóvember og vinna við B2 er áformuð frá apríl 2027.

Rauntímagögn landsins eru á síðu landsins