250 megavött í sjö ár: Norðurál og Landsvirkjun skrifa undir á ný

Ál hefur í hálfa öld verið hinn gjaldmiðill íslenskrar orku: án sæstrengs til Evrópu flytur eyjan rafmagn sitt út í formi málms. Hver stór raforkusamningur er þess vegna viðskiptasáttmáli í smækkaðri mynd — og sá nýundirritaði festir kjörin í sjö ár í viðbót.

Samningurinn. Frá 1. janúar 2027 til ársloka 2033 kaupir Norðurál allt að 250 megavött — fjórðung úr gígavatti samfellt, jafnvirði nokkurra bæja. Saga sambandsins mælir sögu iðnaðarins: 100 megavött í fyrsta samningnum 1997, síðan þrep af þrepi eftir því sem álverið óx og sérhæfði sig í virðisaukandi vörum.

Samhengið sem gefur undirskriftinni vægi. Í október í fyrra varð bilun í álverinu; endurkoman, sem nú er sögð mun hraðari en áætlanir gerðu ráð fyrir, skilar kerfinu einum stærsta viðskiptavini þess — og Landsvirkjun, tryggð fyrir tekjutapinu, fór í gegnum atvikið án gats í uppgjörinu. Orð forstjóra álversins um „krefjandi aðstæður í orkuöflun” eru ekki kurteisi: íslenska kerfið starfar á mörkum getu og langur samningur er, fyrir iðnaðarnotanda, eina tryggingin gegn skerðingum.

Hver græðir hvað. Álverið — vissu um magn á þröngum markaði; seljandinn — akkerisviðskiptavin í sjö ár, með verð að hluta tengt álverði, fyrirkomulag sem hækkaði tekjur um 10% í ár. Ríkiseigandinn — arðgreiðslurnar sem af hljótast.

Merkið til markaðarins. Í kerfi sem hafnar nýjum viðskiptavinum vegna aflskorts sýnir framlenging stóru sögulegu samninganna forgangsröðina: fyrst núverandi iðnaður, síðan — eftir því sem Vaðölduver, Sigalda og Hvammsvirkjun skila nýjum megavöttum — hinir í biðröðinni.

Fyrirtæki svæðisins, í fréttastraumnum.