Η Κρήτη μετά το καλώδιο: πώς η μεγάλη διασύνδεση άλλαξε το μεγαλύτερο νησί

Επί δεκαετίες, το κρητικό καλοκαίρι είχε βιομηχανικό soundtrack: τις ντιζελομηχανές σε Λινοπεράματα και Αθερινόλακκο, να δουλεύουν στο φουλ για τα κλιματιστικά του τουρισμού. Το καλώδιο τις έφερε σε σχεδόν πλήρη σιωπή.

Τι έφερε η σύνδεση. Η διασύνδεση Κρήτης–Αττικής — συμπληρώνοντας την παλαιότερη, Κρήτης–Πελοποννήσου — ενσωμάτωσε το νησί στο ηπειρωτικό σύστημα: η ενέργεια ρέει πια μαζικά από την ήπειρο, οι τοπικές πετρελαϊκές μονάδες πέρασαν σε εφεδρεία για αιχμές και βλάβες, και το εξωφρενικό τους κόστος — πληρωμένο χρόνια από όλους τους Έλληνες καταναλωτές μέσω των ΥΚΩ — ξεφούσκωσε κατά εκατοντάδες εκατομμύρια ετησίως.

Το αποτέλεσμα της απεμπλοκής. Όσο το νησί ήταν απομονωμένο, κάθε νέο ηλιακό μεγαβάτ κινδύνευε να αποσταθεροποιήσει το μικρό τοπικό σύστημα — άρα οι συνδέσεις ήταν με το σταγονόμετρο. Το καλώδιο έσπασε το ταβάνι: οι αιτήσεις για φωτοβολταϊκά πάρκα, υβριδικά με μπαταρίες και αγροβολταϊκά ρέουν προς αδειοδότηση, και η Κρήτη ανακαλύπτει τον φυσικό της ρόλο ως ηλιακή φάρμα της χώρας, με την πιο γενναιόδωρη ακτινοβολία στην ηπειρωτική και νησιωτική Ελλάδα.

Ο γεωπολιτικός ρόλος. Το νησί δεν είναι πια άκρη δικτύου αλλά κόμβος: από τον σταθμό μετατροπής που χτίστηκε για τη σύνδεση με την Αττική θα ξεκινήσει, ανατολικά, ο μεγάλος διασυνδετήρας προς την Κύπρο — η Κρήτη γίνεται το σημείο απ' όπου η ηλεκτρική Ευρώπη απλώνει το χέρι της προς τον Λεβάντε.

Το εξαγώγιμο μάθημα. Το κρητικό άλμα — από απομονωμένο σύστημα με πετρέλαιο σε ηπειρωτικό κόμβο με ΑΠΕ σε επέκταση, μέσα σε μία δεκαετία — μελετάται από όλα τα μεγάλα νησιά της Μεσογείου. Η συνταγή δεν έχει μυστικά: χοντρό καλώδιο, τηρημένο χρονοδιάγραμμα και θεσμικό πείσμα. Τα υπόλοιπα τα κάνει ο ήλιος.

Τα νησιωτικά συστήματα, σε πραγματικό χρόνο, στη σελίδα της χώρας.