Το καλώδιο που ενώνει τρεις κόσμους: ο μεγάλος διασυνδετήρας συνεχίζει τον δρόμο του

Κανένα ευρωπαϊκό ενεργειακό έργο δεν συμπυκνώνει τόση γεωπολιτική ανά χιλιόμετρο: το καλώδιο που θα συνδέσει επιτέλους την Κύπρο — το τελευταίο ηλεκτρικά απομονωμένο κράτος-μέλος — με την ευρωπαϊκή ήπειρο, κάτω από νερά που διεκδικούν ταυτόχρονα πολλά διπλωματικά ντοσιέ.

Η κατάσταση των πραγμάτων. Πρώτη φάση, Κρήτη–Κύπρος: 898 χιλιόμετρα καλωδίου συνεχούς ρεύματος, από τα μακρύτερα και βαθύτερα στον κόσμο. Τον Αύγουστο υπογράφηκαν οι συμφωνίες για την εταιρική και τεχνική προώθηση του έργου, και η είσοδος Γάλλου βιομηχανικού εταίρου διαβάστηκε σε Αθήνα και Λευκωσία ως πρόσθετη γεωπολιτική θωράκιση. Η δεύτερη φάση, Κύπρος–Ισραήλ, παραμένει στο σχεδιαστήριο.

Ο τουρκικός θόρυβος. Το καλοκαίρι έφερε δημοσιεύματα για πιθανή νέα όδευση νοτιότερα, μακριά από τις περιοχές που διεκδικεί η Άγκυρα. Η ελληνική κυβέρνηση διέψευσε ξερά: η όδευση μένει η σχεδιασμένη — που ούτως ή άλλως περνά αρκετά νότια της ευαίσθητης ζώνης. Πέρα από τις διαψεύσεις, το πραγματικό ζήτημα παραμένει: ποιος συνοδεύει τα πλοία πόντισης όταν διασχίζουν αμφισβητούμενα νερά;

Τα χρήματα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμεύσει 658 εκατομμύρια ευρώ — από τις μεγαλύτερες επιχορηγήσεις που δόθηκαν ποτέ σε διασυνδετήρα. Τα υπόλοιπα περιμένουν την τελική μελέτη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων· αν ο συνολικός λογαριασμός ανέβει, αναζητούνται πρόσθετοι επενδυτές. Ο ελληνικός διαχειριστής μεταφοράς, βασικός μέτοχος του οχήματος του έργου, κρατά στο μεταξύ το τεχνικό χρονοδιάγραμμα.

Γιατί μετρά πέρα από τους χάρτες. Για την Κύπρο, το καλώδιο σημαίνει τέλος του θερμικού μονοπωλίου και ευρωπαϊκές τιμές· για την Κρήτη και την Ελλάδα, νέα αγορά για το πλεόνασμα ΑΠΕ· για την Ευρώπη, απόδειξη ότι οι περιφερειακοί δεν μένουν νησιά. Τα καλώδια είναι τα νέα σύνορα — και τα νέα ασφαλιστήρια.

Οι ανατολικομεσογειακές ανταλλαγές, στον χάρτη της Ευρώπης.