Булдожерите во Националниот парк Шара: Пена 84 и 85 се уриваат
Во долината Лешница во Националниот парк Шар Планина, екипите за уривање ги демонтираат малите хидроцентрали Пена 84 и Пена 85 — момент без преседан во регионот: не се запира проект, се укинува изграден. Управата на паркот, која со години водеше „долг и посветен институционален процес” со правни и еколошки аргументи, го доби она што балканските невладини организации го бараа цела деценија: примена на буквата од планот за управување — „изградбата на нови хидроцентрали не е дозволена во ниту една заштитна зона на паркот”. Долината, дел од идната мрежа Натура 2000 и Емералд подрачје, ќе си ја добие реката назад: по цевките се демонтира сè, до целосна реставрација на коритото.
Редакција EuroEnergy · 1 мин читање · ажурирано 30 сеп. 2026 г.
Балканот живееше деценија еколошка граѓанска војна околу малите хидроцентрали: стотици зафати на планински реки, револтирани заедници, изгубени и добиени судски процеси. Она што сега се случува во долината Лешница е поглавјето што никој веќе не го очекуваше: првото физичко враќање назад, со булдожери.
Како се стигна дотука. Пена 84 и 85 беа изградени среде регионалниот бран на мали хидро, на планинска притока во срцето на Шара — пред планината официјално да стане национален парк. Штом паркот беше прогласен и неговиот план за управување усвоен, управата го доби правниот инструмент: изречната забрана за нова хидроенергија во сите заштитни зони. Следуваа години методичен институционален притисок — не протести, туку досиеја — додека уривањето не стана извршливо.
Зошто е важно отаде една долина. Преседанот ја преуредува пресметката на инвеститорот насекаде во регионот: мала хидроцентрала во заштитено подрачје веќе не е свршен чин што природата и законот ретроактивно ќе го толерираат. Активата може буквално да се демонтира. За финансиерите, правниот ризик на зафатите во чувствителни зони штотуку стана мерлив — и голем.
Македонскиот контекст. Истата земја што урива мали хидро во национален парк ја подготвува големата брана Чебрен и го шири соларот на илјадници хектари. Тоа не е противречност, туку точно правилната хиерархија: многу енергија таму каде влијанието може да се управува, нула таму каде законот штити. Државата што ги почитува сопствените зонирања ја добива кредибилноста да гради големо на друго место.
Што следи во Лешница. Демонтажата на цевките е видливата фаза; реставрацијата на коритото и обновата на екосистемот — вистинскиот тест, кој трае години. Паркот ветува дека ќе оди до крај. Реките на Шара, велат локалците, имаат трпение.
Хидроенергијата на регионот, во текот на вестите.
Други вести
Коментари
Бидете првиот што ќе коментира.