Het net zit vol: vanaf juli komen ook huishoudens op de wachtlijst

Het dichtste distributienet van Europa is volgelopen. Netcongestie is in Nederland hét sleutelwoord van de energietransitie geworden: de vraag naar nieuwe aansluitingen en zwaardere capaciteit groeit sneller dan netbeheerders kabels kunnen trekken.

De psychologische grens: 1 juli 2026. Tot nu toe raakten de wachtlijsten vooral bedrijven; sinds 1 juli komen in congestiegebieden ook gewone huishoudens in de rij. In de overgangsperiode tot januari 2027 gaat vrijgekomen netruimte eerst naar partijen met maatschappelijke prioriteit — ziekenhuizen, scholen, nieuwbouwwoningen — en pas daarna naar de rest van de aanvragen.

Hoe lang het duurt. Het landelijke gemiddelde voor een nieuwe aansluiting liep in 2025 al op tot 45 weken. In de stedelijke gebieden van Liander en Stedin bedraagt de termijn nu 18–36 maanden; in de ruimere gebieden van Enexis 6–12. Sinds september 2026 hebben alle provincies delen van het net die vol zijn verklaard.

Wat eraan gedaan wordt. Het Landelijk Actieprogramma Netcongestie werkt op drie fronten: sneller bouwen, het bestaande net slimmer benutten en het verbruik flexibeler maken. Flexibele contracten — tariefkortingen in ruil voor het mijden van piekuren — zijn het favoriete instrument van toezichthouder ACM geworden.

De les voor de rest van Europa. Nederland laat zien wat er gebeurt als elektrificatie harder loopt dan het net: niet stroomuitval is het probleem, maar de rij voor het stopcontact.

De Nederlandse energiecontext, dag na dag, op de landenpagina.