Wie krijgt als eerste stroom: het kader dat het volle net verdeelt

Congestie maakte van een technische vraag een diep politieke: als er niet voor iedereen plek is op het net, wie gaat dan voor? Nederland gaf daar in 2026 een institutioneel antwoord op.

Het prioriteringskader. Sinds 1 juli wordt vrijgekomen capaciteit in congestiegebieden niet meer puur chronologisch verdeeld: eerst komen projecten met een veiligheids- en maatschappelijke functie — ziekenhuizen, politie, defensie — dan congestieverzachters, dan woningen en scholen; pas daarna de overige commerciële aanvragen, op volgorde van de lijst. In de overgangsperiode tot januari 2027 geldt de regel volledig.

De afgedwongen toezeggingen. Na de in februari ingediende verbeterplannen sloot de ACM bindende afspraken met de netbeheerders: uitbreiding van congestiemanagement — betalingen voor wie flexibel verbruikt of produceert — breed aanbieden van flexibele contracten en betere instrumenten voor netinzicht. De toezichthouder publiceert elk kwartaal een dashboard met de voortgang per netbeheerder, met naam en toenaam.

De wortel van 65%. Het concreetste onderdeel: de tariefkortingen voor flexibel netgebruik kunnen oplopen tot 65%. Grootverbruikers die accepteren op piekuren niet van het net te trekken, betalen aanzienlijk minder — en de vrijgekomen capaciteit gaat terug de rij in, naar de volgende.

Wat er werkelijk wordt getest. Nederland probeert te bewijzen dat een vol net slim te beheren valt tot de kabels er liggen: met prijzen, prioriteiten en transparantie in plaats van simpelweg wachten. Half Europa maakt aantekeningen.

De context van het Nederlandse net, op de landenpagina.