Evrópski netapakkinn, lesinn frá eina landinu án millilandatenginga
Evrópuþingið mótar afstöðu sína til „European Grids Package” — lagapakkans sem ætlað er að hraða meginlínum og millilandatengingum álfunnar —, og íslensku samtökin Samorka fylgjast með málinu frá Brussel fyrir félagsmenn sína, ásamt árlegri Power Barometer greiningu Eurelectric sem kynnt var í lok mánaðarins. Íslenska sjónarhornið er einstakt í Evrópu: eina land Evrópska efnahagssvæðisins án nokkurs sæstrengs til nágranna, sem tekur samt þátt í innri orkumarkaðnum gegnum regluverkið, upprunaábyrgðir og fyrirtæki virk á norrænum mörkuðum. Þegar meginlandið setur lög um víra les landið án ytri víra annað: reglurnar sem munu móta markað þess jafnvel án eðlisfræði viðskiptanna.
Ritstjórn EuroEnergy · 1 mín lestur · uppfært 30. sep. 2026
Til er íslensk stofnanaþversögn: rafmagnslega einangruð eyja, lagalega bundin samtengdasta markaði heims. Evrópski netapakkinn dregur hana aftur fram í sviðsljósið — og útskýrir hvers vegna Reykjavík les með blýanti skjal um strengi sem hún á ekki.
Hvað pakkinn vill. Evrópska greiningin er þekkt: netin eru orðin bremsa orkuskiptanna — samtengiverkefni sem taka 15 ár, tengiraðir, fjárfesting undir þörf. Pakkinn lofar styttri málsmeðferð, samþættri áætlanagerð og fjármögnun — einmitt köflunum þar sem ósamtengd landskerfi, eins og hið íslenska, haltra nákvæmlega eins. Kaldhæðnin: íslenski vandinn er ekki strengurinn til annarra heldur eigin norður-suður línur; lagalausnirnar ríma.
Hvers vegna þetta skiptir lagalega máli. Gegnum EES berst orkuregluverkið inn í íslenskan rétt; fyrri evrópsku pakkarnir kveiktu á eyjunni heitar pólitískar umræður um fullveldi. Hvert nýtt reglulagalag spyr sömu spurningar: hve mikið af markaðsarkitektúr meginlandsins á við um líkamlega aðskilda eyju? Svarið sem gefið var í gær mótar í dag jöfnunarmarkaðinn, upprunaábyrgðirnar — sem gagnaverin kaupa nú þegar — og á morgun hugsanlega innlenda orkukauphöll.
Strengurinn sem er ekki til (enn). Sérhver umræða um evrópsk net vekur upp draug IceLink — strengsins til Bretlands sem var rannsakaður og frystur pólitískt. Með meginlandsverð há og HVDC-tæknina fullþroska snúa efnahagsrökin reglulega aftur; þau pólitísku sömuleiðis. Pakkinn ákveður ekkert um hann — en festir rammann sem hugsanleg ákvörðun yrði tekin í.
Niðurstaðan. Ísland á enga víra til Evrópu; það á aftur á móti alla stofnanavíra. Það fylgist með þeim í Brussel því það kann EES-lexíuna: reglur skrifaðar fyrir aðra verða, með einnar umsagnar töf, reglur þess sjálfs.
Orkuviðskipti svæðisins, á gagnvirka kortinu.
Fleiri fréttir
Athugasemdir
Vertu fyrst(ur) til að skrifa athugasemd.