Nýbyggingar í Eistlandi skila ekki alltaf lægri reikningum: nýi skólinn í Lihula notar meira en sá gamli

Nýbygging Lääneranna-menntaskólans í Lihula í vesturhluta Eistlands er með mun hærri raforku- og hitunarkostnað en gamli skólinn sem hún leysti af hólmi, sem kom sveitarfélaginu á óvart, segir ríkisútvarpið ERR. Málið hefur vakið umræðu um hvers vegna nýbyggingar með betra inniloft skila ekki sjálfkrafa lægri reikningum.

Málið í Lihula. Skólinn, sem sveitarfélagið Lääneranna reisti fyrir tæpar 12 milljónir € og var á hönnunarstigi lýst sem nær-núllorkubyggingu, var opnaður 1. september 2025 fyrir yfir 300 nemendur, samkvæmt ERR. Sveitarstjórinn Tarvi Sits segir að verðlag skýri hluta hækkunarinnar en að nútímaleg loftræstikerfi noti líklega meira rafmagn; sveitarfélagið flýtti orkuúttekt og setti varasjóð í fjárhagsáætlun fyrir hita og rafmagn vetrarins. ERR nefnir einnig íbúa í Tallinn sem flutti úr óuppgerðri blokk í Lasnamäe í nýbyggingu í Kopli og greiðir nú tvöfalt meira fyrir rafmagn.

Skýring sérfræðinga. Prófessor Jarek Kurnitski, sem stýrir rannsóknarhópi um nær-núllorkubyggingar við Tækniháskólann í Tallinn (TalTech), segir að skólar þurfi um fimm loftskipti á klukkustund vegna fjölda nemenda í litlum kennslustofum, svo loftræstingin noti mikið rafmagn; þarfastýrð loftræsting gæti sparað um helming þess. Í íbúðum duga um 0,5 loftskipti á klukkustund. Fari innblástursloftið yfir 18 °C fer rafmagnshitarinn í gang, en gólfhiti frá hitaveitu er mun ódýrari. Priit Valk hjá ríkisfasteignafélaginu RKAS segir að aukanotkunin stafi oft af því að tryggja innivist.

Viðmið. Að sögn Kurnitski ætti ný bygging í orkuflokki A að hafa í mesta lagi helming orkukostnaðar gamallar byggingar, og eldri byggingar nota oft tvisvar til þrisvar sinnum meiri orku. Ný kerfi þurfa þó tíma til stillingar, svo fyrstu mánuðirnir geta orðið dýrir.

Hvað tekur við. Sérfræðingarnir mæla með að byggingar séu bornar saman í heild, að hitastig innblástursloftsins og rekstrartími loftræstingarinnar séu kannaðir og að loftræstingu sé, þar sem hægt er, stýrt eftir þörf.

Rauntímagögn landsins eru á landssíðunni